Biuletyn Polonistyczny

Artykuł / wywiad

26.01.2019

Kongres Humanistyki: rozporządzenia MNiSW zagrażają podstawom badań w naukach humanistycznych

Rozporządzenia przygotowane przez MNiSW niosą bezpośrednią groźbę zmarnowania części dorobku humanistyki polskiej, w dalszej zaś perspektywie zagrażają przyszłości naszych nauk – ocenili w sobotę uczestnicy Nadzwyczajnego Kongresu Humanistyki Polskiej. Zapowiedzieli, że jeśli resort nauki nie odpowie na ich postulaty, podejmą bardziej zdecydowane działania, włącznie z akcją protestacyjną. MNiSW zapewnia, że w kluczowych rozporządzeniach do Konstytucji dla Nauki „humanistyka ma miejsce szczególne”.

Uniwersytet Warszawski

W sobotę na Uniwersytecie Warszawskim odbył się Nadzwyczajny Kongres Humanistyki Polskiej. Został on zwołany przez przedstawicieli środowisk nauk humanistycznych, jego organizatorami były wszystkie komitety nauk humanistycznych PAN.

Uczestnicy Kongresu przyjęli uchwałę, w której wezwali Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do wstrzymania się od wprowadzania w życie wydanych oraz przygotowywanych rozporządzeń do obowiązującej od października ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. „Niosą one bezpośrednią groźbę zmarnowania części dorobku humanistyki polskiej, w dalszej zaś perspektywie zagrażają przyszłości naszych nauk” – ocenili.

Zdaniem naukowców zdecydowanych zmian wymaga rozporządzenie dotyczące wskaźników kosztochłonności badań naukowych. „Drastyczne zmniejszenie współczynników kosztochłonności zagraża kontynuowaniu misji dydaktycznej i badawczej instytucji naukowych” – alarmują uczestnicy Kongresu. Ich zdaniem nowe wskaźniki uniemożliwiają włączenie w dyskusję międzynarodową badaczy z nauk humanistycznych.

Uczestnicy Kongresu krytycznie oceniają także zredukowanie listy dyscyplin naukowych w celu dostosowania jej do klasyfikacji OECD. „Redukcja ta zagraża istniejącym zespołom naukowym, instytucjom, grantom badawczym. Utrudnia prowadzenie badań interdyscyplinarnych, kluczowych dla rozwoju współczesnej nauki” – wskazano w uchwale. Naukowcy wystąpili o jak najszybszą nowelizację tej klasyfikacji w ścisłej konsultacji z komitetami naukowymi PAN oraz towarzystwami naukowymi i stowarzyszeniami badawczymi.  

W uchwale zaznaczono także, że kryteria cytowalności oraz miejsca publikacji nie mogą być podstawowym wyznacznikiem wartości badań naukowych. „Konieczne jest zapewnienie reguł ewaluacji w dziedzinie nauk humanistycznych, których metodyka uwzględni specyfikę tej dziedziny. Sprzeciwiamy się deprecjacji i dyskryminacji badań naukowych prowadzonych w języku polskim oraz marginalizacji krajowych wydawnictw i czasopism” – napisali naukowcy. Wskazali, że oczekują m.in. ustalenia wartości punktowej monografii wydawanych w wydawnictwach krajowych na poziomie minimum 75 proc. punktów monografii międzynarodowych.

Uczestnicy Kongresu poinformowali, że oczekują odpowiedzi MNiSW w ciągu 30 dni. „W razie braku takiej odpowiedzi zmuszeni będziemy podjąć dalsze, bardziej zdecydowane działania włącznie z akcją protestacyjną” – oświadczyli.

W komunikacie opublikowanym w przeddzień Kongresu MNiSW zapewniło, że „w kluczowych rozporządzeniach do Konstytucji dla Nauki humanistyka ma miejsce szczególne”.

„Świadczy o tym spłaszczenie skali kosztochłonności, a także wprowadzenie do wykazu czasopism – obok wskaźników bibliometrycznych – dwuetapowej oceny eksperckiej. Ukłonem w kierunku humanistów jest także zasada, zgodnie z którą publikacje o największej wartości mają taką samą punktację, bez względu na to, czy dotyczą nauk o zdrowiu czy nauk humanistycznych” – wskazał resort nauki. Dodał, że nowe rozporządzenia „to reakcja na postulaty, które pojawiły się w przestrzeni publicznej”.

Resort przekonywał m.in. że kryteria ewaluacyjne są dostosowane do humanistyki i nauk społecznych, a ostateczny kształt rozporządzenia w sprawie kosztochłonności zwiększa wskaźniki dla nauk humanistycznych i społecznych. Ministerstwo zapewnia również, że nowy podział dyscyplin nie zagraża finansowaniu badań. „Nowa systematyka dziedzin i dyscyplin naukowych nie oznacza, że dany obszar badań naukowych ulega likwidacji. Poszczególne dyscypliny zostały podzielone w ramach innej niż dotychczasowa systematyki, ale wszystkie dotychczasowe dyscypliny zostały uwzględnione w ramach nowego podziału np. poprzez konsolidację” – czytamy w komunikacie MNiSW.

W ostatnich dniach zaniepokojenie nowymi rozporządzeniami wyrażał także rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar. W piśmie do wicepremiera, ministra nauki Jarosława Gowina rzecznik ocenił, że nowe zasady ustalania listy czasopism naukowych nie uwzględniają specyfiki nauk humanistycznych, bowiem badania dotyczące tego obszaru często mają charakter lokalny. O ile więc ich wyniki mają bardzo istotne znaczenie w perspektywie polskiej, o tyle w bardzo ograniczonym zakresie mogą być przedmiotem zainteresowania zagranicznych czasopism naukowych uwzględnionych w rozporządzeniu.

Zdaniem Bodnara zaproponowane rozwiązania przede wszystkim „wpłyną na ograniczenie możliwości awansu naukowego młodych naukowców, którzy – z uwagi na przedmiot prowadzonych badań i brak możliwości publikowania ich wyników w czasopismach z listy ministerialnej – zostaną wykluczeni z grona osób mogących uzyskać stopień naukowy doktora czy doktora habilitowanego”.

W piątkowym komunikacie MNiSW zapewniło, że humaniści prowadzący badania naukowe na styku kilku dyscyplin nie muszą się obawiać, że ich artykuł nie będzie poddany ocenie, jeśli zostanie opublikowany w czasopiśmie przypisanym do innej dyscypliny niż ewaluowana. „W rozporządzeniu zrezygnowano z limitu, który dopuszczał do oceny jedynie maksymalnie 20 proc. takich publikacji” – zaznaczyło ministerstwo.

Zobacz także

27.04.2019

Pasja do promowania nauki. Rozmowa z Doktorem Wojciechem Włoskowiczem

Czy popularyzacja i upowszechnianie nauki wiążą się ze sobą? Czy popularyzowanie nauk humanistycznych jest przyjemne? Co zrobić, by było skuteczne? Zapraszamy do rozmowy z Panem Doktorem Wojciechem Włoskowiczem, przedstawicielem dziedziny „nauki humanistyczne” w Stowarzyszeniu Rzecznicy Nauki.

27.05.2019

Kilka pytań o … SZKOŁĘ DOKTORSKĄ ANTHROPOS

Od przyszłego roku akademickiego studia doktoranckie zostaną zastąpione przez szkoły doktorskie, wprowadzone na mocy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej też Konstytucją dla Nauki.

10.06.2019

IBL PAN i konsorcjum OPERAS w europejskim projekcie TRIPLE

Konsorcjum OPERAS otrzymało 5,6 miliona EUR ze środków programu Horyzont 2020 na realizację projektu TRIPLE (Targeting Researchers through Innovative Practices and multiLingual Exploration). Platforma TRIPLE będzie elementem infrastruktury badawczej OPERAS, powiązanej z EOSC (European Open Science Cloud). Centrum Humanistyki Cyfrowej Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (CHC IBL PAN) jako członek grupy zarządzającej konsorcjum będzie jednym z wykonawców projektu.

01.08.2018

Funkcjonujemy w czasach walki o uwagę odbiorców

O korzyściach płynących z humanistyki, o jej promocji, komunikacji nie tylko naukowej i o roli „Biuletynu Polonistycznego” z Natalią Osicą, specjalistką w dziedzinie promocji nauki, współautorką książki „Sztuka promocji nauki. Praktyczny poradnik dla naukowców” rozmawiała Mariola Wilczak.

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywanena Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Sprawdź informacje o plikach cookies.