Polish Studies Bulletin

Event

Date of the event: 21.09.2020 - 23.09.2020
Added on: 29.11.2019

Dookreślanie sarmatyzmu. Ponowienie dyskusji sprzed ćwierćwiecza

Type of the event:
Conference
City or town:
Toruń

Kiedy ćwierć wieku w dyskusji "Sarmatyzm a barok – porządkowanie pojęć" (Uniwersytet Warszawski 18.04.1994; autoryzowany zapis dyskusji: „Ogród” 1994, nr 4) dyskutowano nad problemami relacji między sarmatyzmem i barokiem, Alina Nowicka-Jeżowa nie skrywała, że „Stan badań nad sarmatyzmem – trudny do ogarnięcia – imponuje bogactwem, ale też niepokoi z powodu rozmaitości dyskursów naukowych […]”. To twierdzenie jeszcze dziś brzmi aktualnie, a zarazem może nawet bardziej krytycznie. Podobnie być może jest z barokiem, którego jednak, nie chcąc pogrążyć się w przepaści bez dna, poniechamy, skupiając się wyłącznie na sarmatyzmie. (informacja Organizatorów)


Andrzej Zajączkowski w książce "Szlachta polska. Kultura i struktura" wskazał na to, że: „Badanie kultury szlacheckiej w jej czystej, dawnej postaci jest uzasadnione potrzebą posiadania układu odniesienia przy analizowaniu współczesnej nam kultury narodowej”. I dla niego, i dla uczestników wspomnianej dyskusji problemem pozostawał marksizm jako determinanta badań prowadzonych w półwieczu Polski zwącej się Ludową. Bliskie marksizmowi pytania o kulturę szlachecką powracają i dziś, czego świadectwem mogą na przykład być książki Jana Sowy "Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą" (Kraków 2011) oraz Andrzeja Ledera "Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej" (Warszawa 2014). Popularność, oddziaływanie i znaczenie tych dwóch publikacji dowodzą, że Sarmacja, najogólniej utożsamiana z Rzeczpospolitą Obojga Narodów, pozostaje wciąż jednym z najważniejszych zagadnień współczesnego polskiego dyskursu tożsamościowego.

Wciąż nie wiemy: co to jest sarmatyzm? Jak pokazał ostatnio Maciej Parkitny, „definiuje się go bardzo różnie – jako typ kultury (albo kulturę), formację kulturową, prąd, światopogląd (lub „formułę światopoglądową narodu szlacheckiego”), ideologię, mit, [...] mentalność, styl życia [...], a nawet »sumę wzorców zachowań«”. Twierdzi się, że jest „tradycją wynalezioną” (Jakub Niedźwiedź), a nawet, że w ogóle jako pojęcie jest nie tylko niepotrzebny, ale i szkodliwy (Jacek Kowalski). W tym stanie rzeczy ponowienie dyskusji wydaje się więc nawet koniecznością.

Proponujemy poruszenie następujących zagadnień:

  • ocena efektów dyskusji z 1994 roku,
  • sarmatyzm: pojęcie? termin? kategoria? wyobrażenie? fantazmat? hipostaza?,
  • sarmatyzm i nowoczesność: „długie trwanie” kultury szlacheckiej,
  • sarmatyzm i badania postkolonialne,
  • sarmatyzm jako narracja o Polsce,
  • poziomy sarmatyzmu: masowy – elitarny,
  • wymiary sarmatyzmu: edukacja – media,
  • zacna duma narodowa – naganna megalomania,
  • sarmacki mesjanizm – wiara narodu wybranego czy psychopatologia?,
  • sarmatyzm między patosem i groteską,
  • sarmatyzm jako teatr walki politycznej.

Nie ukrywamy: oczekujemy tekstów „frontalnych” (nie zaś jedynie przyczynkarskich).

Paweł Bohuszewicz i Krzysztof Obremski,
Katedra Antropologii Literatury i Nowych Mediów UMK


InformStanisław Antoni Szczukaacje organizacyjne

Osoby zainteresowane udziałem w konferencji proszone są o przesyłanie zgłoszeń  (tytuł wystąpienia oraz jego streszczenie do dnia 31 stycznia 2020 r. drogą elektroniczną na adres: bohuszewicz@umk.pl lub listowną: Paweł Bohuszewicz, Katedra Antropologii  Literatury i Nowych Mediów, Fosa Staromiejska 3; 87-100 Toruń, p. 208.
 

Opłata konferencyjna wyniesie 450 zł. W jej ramach organizatorzy zapewniają wyżywienie i dwa noclegi (21/22.09 oraz 22/23.09; istnieje możliwość rezerwacji noclegu na noc 20/ 21.09 – koszt pokrywa osoba wynajmująca pokój).
 

Organizatorzy planują wydanie pokonferencyjnej książki lub monograficznego numeru czasopisma (w zależności od liczby zgłoszeń).
 

Dla osób zainteresowanych i zależnie od pogody półtoragodzinna wycieczka po toruńskiej starówce „Śladami tumultu 1724 roku” (miejsce zbiórki i godzina wyjścia będą uzgodnione już w dniu konferencji).

Information

Application deadline for speakers:
31.01.2020
Fee:
450 zł
Download:
We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.