Artykuł / wywiad
Na styku włoskich archiwów i humanistyki cyfrowej
Stefania Spinelli jest na drugim roku studiów doktoranckich w konsorcjum dwóch uczelni: w Genui i w Turynie. Jej projekt doktorski zakłada upowszechnienie i zbadanie dwóch polskich zbiorów zachowanych w Turynie, związanych z działalnością rodziny Bersano-Begey: Archiwum Begeya w Bibliotece Królewskiej oraz Biblioteki Kultury Polskiej im. Attilia Begeya przechowywanej na Uniwersytecie Turyńskim. W planach jest również stworzenie modelu cyfrowego wykorzystania wybranych materiałów pochodzących z XIX i XX wieku (takich jak rękopisy, korespondencja prywatna, dokumenty historyczne).
Założenia swojego doktoratu zaprezentowała podczas jednego z zebrań Pracowni Literatury Romantyzmu w Instytucie Badań Literackich PAN. Pobyt w Warszawie był również okazją dla Marioli Wilczak do rozmowy z włoską polonistką.
Mariola Wilczak: Co Cię sprowadza do Polski?
Stefania Spinelli: Przyjechałam do Warszawy w ramach sześciomiesięcznego pobytu zagranicznego, który jest obowiązkową częścią mojego doktoratu z zakresu humanistyki cyfrowej, realizowanego wspólnie przez Uniwersytet w Genui i Uniwersytet w Turynie.
Mariola Wilczak: Jak zaczęło się Twoje zainteresowanie literaturą polską?
Stefania Spinelli: To zainteresowanie narodziło się trochę przypadkiem, z zaciekawienia tą częścią Europy, która wydawała mi się bliska, a jednocześnie była mi zupełnie nieznana. Wszystko zaczęło się w liceum, kiedy poznałam dwie osoby polskiego pochodzenia. Potem moja fascynacja rozwinęła się, zainteresowałam się polską muzyką, kinem. Byłam zaskoczona i zaciekawiona tym, że istnieje język słowiański zapisywany alfabetem łacińskim, a ponieważ lubiłam językoznawstwo, postanowiłam pójść na studia z języków obcych i wybrałam właśnie polski. Interesuję się literaturą i okazało się, że literatura polska jest piękna, choć w niewielkim stopniu tłumaczona: zaczęłam od tego, co było dostępne w przekładzie, od poezji (wiadomo, jak bardzo jest popularna we Włoszech Szymborska), przez uwielbiane przeze mnie Solaris Stanisława Lema, a później – dzięki zajęciom prof. Krystyny Jaworskiej na uniwersytecie – moją ciekawość wzbudziło wiele innych dzieł, np. twórczość Władysława Reymonta, Zuzanny Ginczanki, Wesele Wyspiańskiego… Czytanie polskich utworów w oryginale, mimo że początkowo przychodziło mi z trudem, było wielką satysfakcją.
Mariola Wilczak: Nad czym obecnie pracujesz?
Stefania Spinelli: Obecnie prowadzę badania nad dwoma zbiorami polskimi w Turynie, a konkretnie polonicami znajdującymi się w Archiwum Attilia Begeya i w bibliotece byłego Instytutu Kultury Polskiej im. A. Begeya. Miałam szczęście spędzić, w ramach programu Erasmus, pierwsze cztery miesiące w Warszawie, gdzie w Instytucie Badań Literackich PAN pracowałam pod opieką prof. Mikołaja Sokołowskiego: on doskonale zna to archiwum i kontekst turyński. Teraz pogłębiam badania nad materiałami archiwalnymi i bibliotecznymi, starając się jednocześnie rozwijać moją znajomość języka polskiego i umiejętności w zakresie humanistyki cyfrowej.
Mariola Wilczak: Jak postrzegane są studia polonistyczne w Turynie, z którymi jesteś najsilniej związana?
Stefania Spinelli: Polonistyka w Turynie ma bardzo silną i ugruntowaną pozycję – jej początki sięgają lat 20. XX wieku. To naprawdę wyjątkowe środowisko, ogromnie istotne dla rozwoju studiów nad literaturą i kulturą polską we Włoszech. Do dziś atmosfera jest bardzo pozytywna, lektorki są bardzo kompetentne i pracują z pasją, a wykładowcy angażują się w pracę ze studentami. Myślę, że sprzyja temu fakt, iż język polski pozostaje nieco "niszowy", chociaż moim zdaniem jest absolutnie kluczowy dla profilu humanistycznego naszego wydziału języków i literatur obcych.
Mariola Wilczak: Jakie są Twoje dalsze plany związane z pracą w Polsce i współpracą z polskimi badaczami?
Stefania Spinelli: Na razie trudno mówić o konkretnych planach na dalszą przyszłość. Obecnie skupiam się na pracy doktorskiej i cieszę się z możliwości dalszej współpracy z Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN i z profesorem Sokołowskim. Mam nadzieję, że moja praca doktorska, której celem jest ułatwienie dostępu do Archiwum Begeya i księgozbioru byłego Instytutu Kultury Polskiej, przyniesie konkretne i wartościowe rezultaty.
Mariola Wilczak: Tego Ci życzymy!

Publikacja powstała w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Informacje
Autorka m.in. edytorskiego opracowania Krytyki literackiej i artystycznej oraz studiów historycznoliterackich Jana Kasprowicza (t. 8 cz. 1 Pism zebranych pod red. Romana Lotha, Warszawa 2016), Listów Julii Dickstein-Wieleżyńskiej do Adolfa Chybińskiego. Wokół biografii Mieczysława Karłowicza, „Pamiętnik Literacki” 2016, zesz. 3 s. 199-234, Ku rekonstrukcji portretu. Julia Dickstein-Wieleżyńska w zwierciadle listów do Jerzego Eugeniusza Płomieńskiego, "Sztuka Edycji" 2024, nr 1, s. 189–205 oraz rozpraw o twórczości Julii Dickstein-Wieleżyńskiej.
Interesuje się biografistyką, edytorstwem, epistolografią, humanistyką cyfrową, promocją humanistyki, zjawiskiem podcastingu oraz związkami medycyny i humanistyki.
Pod kierunkiem prof. Ewy Głębickiej przygotowała w IBL PAN rozprawę doktorską Julia Dickstein-Wieleżyńska (1881-1943). Monografia życia i twórczości, obronioną z wyróżnieniem w 2024 roku w IBL PAN.
ORCID ID: 0000-0001-8079-0732
Kontakt: mariola.wilczak@ibl.waw.pl
Doktorantka na kierunku Humanistyka cyfrowa - technologie cyfrowe, sztuka, języki, kultury i komunikacja (doktorat prowadzony przez Departament Języków i Kultur Nowożytnych na Uniwersytecie w Genui we współpracy z Uniwersytetem w Turynie), w ramach programu „Języki, Literatury, Obce Kultury i Technologie”.
Jej badania koncentrują się na literaturze polskiej, archiwistyce, cyfryzacji dziedzictwa oraz reprezentacjach kulturowych. Aktualnie zajmuje się zarządzaniem Polonica w Turynie i ich wzmacnianiem za pomocą narzędzi humanistyki cyfrowej.
Zobacz także
„Nawet wolę, jak pan mówi o mnie”. O Szymborskiej w różnych rejestrach
O tym, co najważniejsze w obchodach 100. rocznicy urodzin Wisławy Szymborskiej, czy możliwy jest jubileusz bez patosu i o pielęgnowaniu dziecka w sobie rozmawiają Mariola Wilczak i dr hab. Michał Rusinek, prof. UJ, prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej, wieloletni sekretarz Poetki, członek Rady Języka Polskiego, tłumacz i pisarz. 2023 rok został ustanowiony przez Senat RP rokiem Wisławy Szymborskiej. 2 lipca przypada setna rocznica urodzin Poetki.
Wizyta studentów polonistyki rzymskiego Uniwersytetu Sapienza w Warszawie
Od 7 do 10 listopada włoscy studenci uczestniczący w projekcie NAWA promującym język polski przebywali w Warszawie, gdzie spotkali się z ukraińskimi kolegami z Uniwersytetu w Łucku i litewskimi kolegami z Uniwersytetu w Wilnie podczas warsztatów tłumaczenia literackiego i produkcji audiowizualnej. Zrealizowali także kilka podcastów i wideo, które wkrótce będą dostępne na blogu. Były to bardzo intensywne dni pracy, nauki, życia towarzyskiego i zwiedzania zabytków. Każdy uczestnik wybrał zdjęcie związane z chwilą lub miejscem, które zapisały się szczególnie w jego pamięci i napisał do niego komentarz. Mamy nadzieję, że powtórzymy to piękne doświadczenie w nadchodzących latach!
Pani Eugenii Maresch
Z okazji nadania tytułu Doktora Honoris Causa Polskiego Uniwersytetu Na Obczyźnie — PUNO Londyn 22 października 2021 roku Dr Wojciech Rappak, Kierownik Zakładu Współczesnej Kultury Brytyjskiej Instytutu Kultury Europejskiej PUNO Londyn Dr HC Eugenia Maresch
Kilka słów o … ekwipunku polonistki (z prostym językiem w tle)
Zdobycie dobrej pracy po studiach jest trochę jak przejście przygodowej gry RPG. Jeśli na naszą postać wybierzemy polonistkę, możemy być pewni, że poziom trudności gry stanie się wysoki. Nie będzie lekko. Najpierw trzeba ukończyć morderczy trening, aby zdobyć odpowiednie doświadczenie i umiejętności. Dopiero potem można wyruszyć na niebezpieczną wyprawę w poszukiwaniu wymarzonej pracy.