Krytycy i krytyka literacka wychodźstwa wojennego i Drugiej Emigracji – zaproszenie do publikacji

Szanowni Państwo,

pragniemy zaprosić Państwa do nadsyłania tekstów do tomu zbiorowego pod tytułem Krytycy i krytyka literacka wychodźstwa wojennego i Drugiej Emigracji, którego publikację planujemy na 2028 rok. Będzie to trzeci tom serii wydawniczej „Oblicza Nowoczesnej i Ponowoczesnej Krytyki Literackiej”, ukazującej się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i przygotowywanej w ramach działalności naukowej Katedry Literatury Polskiej i Rosyjskiej Wydziału Literaturoznawstwa UKW.

W zamierzeniu tom ma z jednej strony stanowić podsumowanie dotychczasowych badań nad wychodźczą i emigracyjną krytyką literacką, z drugiej zaś – wskazywać nowe perspektywy badawcze oraz inspirować do dalszych poszukiwań. Zależy nam przede wszystkim na ukazaniu różnorodności postaw, koncepcji i praktyk krytycznoliterackich rozwijających się poza granicami kraju, a także na określeniu miejsca i znaczenia krytyki uprawianej na obczyźnie w dziejach polskiej literatury i refleksji o niej.

Każdy rozdział publikacji chcielibyśmy poświęcić jednej postaci i jej dorobkowi krytycznoliterackiemu. Zależy nam nie tyle na rekonstrukcji biografii czy całokształtu działalności piśmienniczej poszczególnych autorów, ile na syntetycznym ujęciu ich aktywności krytycznej. Oczekujemy zatem opracowań, które pozwolą rozpoznać najważniejsze cechy tego dorobku, wskazać jego swoistość, a także określić jego miejsce w historii polskiej krytyki literackiej. Mamy nadzieję, że tak pomyślana publikacja będzie więc użyteczna nie tylko w badaniach literackich, ale również w dydaktyce akademickiej i przyczyni się do popularyzacji nauki poza środowiskiem uniwersyteckim.

Szczególnie interesują nas zagadnienia związane z poglądami estetycznymi i literackimi poszczególnych krytyków, stosowanymi przez nich metodami interpretacji oraz wartościowania dzieł, preferencjami czytelniczymi oraz sposobami rozumienia zadań i powinności krytyki. Istotne wydają się również kwestie ewolucji ich stanowisk, związków z określonymi środowiskami i czasopismami, a także relacji między krytyką emigracyjną a krajowym życiem literackim. Zachęcamy ponadto do refleksji nad recepcją omawianych wystąpień krytycznych, ich znaczeniem dla współczesnych im dyskusji literackich oraz ewentualną aktualnością formułowanych w nich rozpoznań i ocen.

Nie chcielibyśmy jednak narzucać autorom jednolitego schematu opracowań. Przyjęta formuła tomu zakłada możliwość różnicowania perspektyw metodologicznych i sposobów prezentacji materiału, stosownie do charakteru dorobku poszczególnych postaci. Ważne jest natomiast, aby każdy rozdział przynosił możliwie całościową charakterystykę działalności krytycznoliterackiej wybranego autora, opartą na reprezentatywnym materiale źródłowym i uwzględniającą dotychczasowy stan badań.

Proponujemy, aby przedmiotem Państwa zainteresowania stała się działalność krytycznoliteracka jednej z postaci wymienionych w załączonym wykazie. Jesteśmy przy tym otwarci na indywidualne propozycje autorów nieuwzględnionych na naszej liście. Wybór bohaterów poszczególnych rozdziałów chcielibyśmy uzgodnić z autorami tak, aby uniknąć powtarzania tematów, a zarazem zapewnić możliwie szeroką reprezentację różnych środowisk, pokoleń i nurtów krytyki wychodźczej i emigracyjnej.

Na deklaracje udziału w naszym przedsięwzięciu wydawniczym, zawierające nazwisko proponowanego krytyka, czekamy do 31 stycznia 2027 roku, natomiast na gotowe teksty – do 30 września 2027 roku. Zgłoszenia oraz wszelkie pytania uprzejmie prosimy kierować na nasze adresy poczty elektronicznej: rmiel@ukw.edu.pl oraz jakubosinski@ukw.edu.pl.

Mamy nadzieję, że przygotowywana publikacja przyczyni się do pełniejszego rozpoznania dorobku emigracyjnych krytyków literackich, a także stanie się punktem wyjścia do dalszej dyskusji nad miejscem i znaczeniem krytyki emigracyjnej w polskiej kulturze literackiej XX wieku.

Łącząc wyrazy szacunku,

dr hab. Robert Mielhorski, prof. uczelni
dr Jakub Osiński