Articles and interviews
- z
- 30
Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.
Spektrum i język uważności. O literaturze i sztuce w działaniu
Zapraszamy do lektury wywiadu z dr Justyną Gorzkowicz – antropolożką kultury, literaturoznawczynią, dyrektorką Ośrodka Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej działającego przy Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (ZPPnO) oraz badaczką w Zakładzie Współczesnej Kultury Literackiej i Artystycznej Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO) w Londynie, inicjatorką i koordynatorką projektu „Autyzm bez granic: Wsparcie dzieci, rodziców i nauczycieli polonijnych”.
Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2)
Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską, studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac.
Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1)
Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu.
„Polska Bibliografia Literacka” - przewodnik po polskiej kulturze literackiej
Czy można w jednym miejscu zebrać niemal całą wiedzę na temat literatury powojennej Polski – od rodzimych książek, tłumaczeń literatury obcej, przez recenzje, aż po spektakle teatralne i programy telewizyjne? Tak! To wszystko można znaleźć w „Polskiej Bibliografii Literackiej” (PBL) – unikatowym projekcie dokumentalistycznym, który od prawie osiemdziesięciu lat gromadzi i porządkuje informacje o literaturze, kulturze i ich recepcji w naszym kraju oraz wspomaga badania literaturoznawcze.
Międzynarodowa wystawa „Ziemia Laudy. Co kryje kaseta Sienkiewicza” w Poniewieżu (Litwa)
24 października bieżącego roku w Miejskiej Galerii Sztuki w Poniewieżu została uroczyście otwarta międzynarodowa wystawa Ziemia Laudy. Co kryje kaseta Sienkiewicza – Liaudos žemė. Ką slepia Senkevičiaus dėžutė? Głównym artefaktem ekspozycji jest prezentowana po raz pierwszy na Litwie piękna szkatuła z XIX-wiecznymi zdjęciami Laudy utrwalonej na kartach Potopu, akwarelami malarza Romana Szwojnickiego i podpisami 152 mieszkańców regionu położonego nad Niewiażą i Laudą. Przed 125 laty – w roku 1900 – trafiła ona do rąk pisarza jako dowód uznania jego zasług na polu historycznego powieściopisarstwa podczas jubileuszu XXV-lecia pracy twórczej w Warszawie.
Dzisiaj wszyscy jesteśmy humanistami cyfrowymi. Spotkanie z Cezarym Rosińskim
Humanistyka i studia filologiczne coraz rzadziej kojarzone są wyłącznie z godzinami spędzonymi w bibliotece, z pracą przy świeczce i kałamarzu. Pracujemy dziś w innych realiach. Potrzebujemy zasobów cyfrowych, technologii, mocnych komputerów, dzięki którym możemy pracować z bazami danych czy ze sztuczną inteligencją.
Wiele twarzy Olimpiady Polonistycznej. Od pracy jednostek do ruchu środowiskowego
Pierwszą część rozmowy z laureatkami Olimpiady Literatury i Języka Polskiego z Litwy i Łotwy, które obrały drogę polonistyczną i obecnie pracują naukowo, zakończyliśmy wspomnieniem osób, które szczególnie zapadły naszym Rozmówczyniom w pamięć. Wspomnieliśmy nauczycieli, który odegrali kluczową rolę w inspirowaniu młodzieży do zgłębienia zagadnień polskiej literatury i kultury oraz języka polskiego. Rola nauczycieli jest szczególnie godna podkreślenia. Angażują się w pełni w przeprowadzenie swoich uczniów przez zawody olimpijskie, bez gwarancji, że młodzi ludzie odniosą w nich sukces i wybiorą dalej drogę polonistyczną. Znaczna część laureatów ukończyła polonistykę lub inne filologie, ale niektórzy wybrali ekonomię, nauki społeczne, prawo, stosunki międzynarodowe, nauki ścisłe. Nasuwa się pytanie: co udział w olimpiadzie daje młodym ludziom, którzy decydują się na podjęcie studiów na całkowicie innych kierunkach naukowych?
„Łączy nas więcej niż tylko wspomnienie olimpiady”. Od udziału w zawodach OLiJP do pracy naukowej
W Polsce Olimpiada Literatury i Języka Polskiego jest prowadzona od jesieni 1970 roku. Poza Polską – od jesieni 1989 roku: najpierw powstała na Litwie, potem we Lwowie, na Białorusi, na Łotwie, na całej Ukrainie, w Czechach, w Rumunii, w szkołach prowadzonych przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG). Gdyby policzyć uczestników, którzy przyjechali spoza Polski do Warszawy na zawody III stopnia, w marcu lub kwietniu każdego roku, byłaby to spora grupa: ponad 300 osób z Litwy, ponad 100 – z Łotwy, trochę więcej z Białorusi, około 200 z Ukrainy i mniejsze grupy z innych państw. Losy laureatów i finalistów spoza Polski potoczyły się bardzo różnie.
Polish studies outside Europe: history and perspectives of Polish studies in selected Latin American and East Asian countries
The proposed article aims to identify the origins of Polish studies centers operating outside Europe, i.e., in Latin America (with particular emphasis on Brazil and Argentina) and East Asia (primarily in Japan, China, and South Korea), and to compare their contemporary challenges. The proposed topic represents a significant contribution to the development of the "Geopolonistyka" (Geopolonistics) project, as it stems from the need to reflect on the nature and role of Polish studies outside Europe and provides an in-depth analysis of their functioning in distant and diverse sociocultural contexts. This approach will expand the global map of Polish studies centers to include institutions less frequently discussed in public discussions of Polish language and culture studies. This publication may, to some extent, contribute to the integration of Polish studies communities worldwide, supporting the main objectives of the "Geopolonistyka" project. It may also become a starting point for further research on the global reach and dynamics of Polish studies. It is also a response to the growing interest in research on global Polish studies, which is developing within the framework of comparative Polish studies and glottodidactics.