Artykuł / wywiad
“Jestem neuroużyteczna”. Spotkanie z Karoliną Wiktor [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #5]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności.
Do piątego odcinka tej serii zaprosiliśmy Karolinę Wiktor – artystkę wizualną, promotorkę wiedzy o mózgu i neuroróżnorodności, autorkę książki Wołgą przez Afazję, której drugie wydanie ukazało się w tym roku jako wydarzenie towarzyszące nowej wystawie artystk
Jak doświadczenie afazji wpływa na wybór sposobu tworzenia? Co oznacza pojęcie neuroużyteczności? Jakie wątki porusza nowa wystawa artystki, zatytuowana Kartografia macierzyństwa? Jak na przestrzeni lat zmieniała się tożsamość “korespondenta z Afazji”? I wreszcie, jaki sens ma codzienne, realizowane w życiu i w sztuce “literowanie luk codzienności”?
Karolina Wiktor – artystka wizualna i kuratorka. W latach 2001–2013 współtworzyła grupę Sędzia Główny. W 2009 roku doznała wylewu krwi do mózgu, po którym przeszła rehabilitację i częściowo utraciła zdolność mowy; doświadczenie to opisała w książce Wołgą przez afazję (2014). Laureatka Nagrody im. Katarzyny Kobro (2016). Jej prace pokazywane były m.in. na wystawach Choroba w sztuce (Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2019), Polityki (nie)dostępności (2022 r., Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu) czy w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki.
Rozmowę przeprowadziła dr Klaudia Muca-Małek – badaczka literatury, ekspertka w projekcie „Polonistyka zaangażowana”.
Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie:
- Erich Kästner, “35 maja, albo jak Konrad pojechał konno do mórz południowych”, Warszawa 2018.
- Paulina Małochleb, Mięśnie mam od miłości. O macierzyństwie, Kraków 2026.
- Klaudia Muca, Karolina Wiktor, W pończosze istota jest… Rozmowa z Karoliną Wiktor, “Teksty Drugie” 2016, nr 5, s. 404-426. Link do wywiadu w otwartym dostępie: http://rcin.org.pl/Content/62964/WA248_82837_P-I-2524_muca-w-ponczosze_o.pdf
- Karolina Wiktor, Kartografia macierzyństwa (katalog wystawy), Warszawa 2026.
- Karolina Wiktor, Wołgą przez Afazję, wyd. II, Warszawa 2026.
Wydarzenia i projekty, o których mowa w nagraniu:
- Kartografia Macierzyństwa - wystawa Karoliny Wiktor, prezentowana w Zachęcie - Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie w dniach 20.02–03.05.2026 r.
- Konferencja “Kultura i Neuronauka” - cykl konferencji popularnonaukowych, którego pomysłodawczynią jest Karolina Wiktor, organizowany we współpracy z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki w Warszawie
- Spektakl Rewolucja, której nie było, wyprodukowany przez Teatr 21; rok premiery: 2018.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
* * *
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
Informacje
Jest m.in. współredaktorką monografii Współczesne życie literackie (2018; z J. Osińskim), współredaktorką monograficznego numeru „Tekstów Drugich” o studiach o niepełnosprawności oraz autorką książki Poiesis doświadczenia, poiesis tożsamości. Narracje o afazji (2019).
Jej najnowsza książka ukaże się jesienią 2024 r. i będzie dotyczyła narracji niefikcjonalnych o niepełnosprawności, czytanych m.in. jako narzędzie wytwarzania nowej wiedzy o niepełnosprawności.
Dziedziny: humanistyka zaangażowana, studia o niepełnosprawności, literatura współczesna, dyplomacja naukowa
Wykaz publikacji: https://scholar.google.com/citations?user=BKprct4AAAAJ&hl=pl
W latach 2001-2013 współtworzyła grupę Sędzia Główny.
W 2009 roku doznała wylewu krwi do mózgu, po którym przeszła rehabilitację i częściowo utraciła zdolność mowy; doświadczenie to opisała w książce Wołgą przez afazję (2014).
Laureatka Nagrody im. Katarzyny Kobro (2016).
Jej prace pokazywane były m.in. na wystawach Choroba w sztuce (Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2019), Polityki (nie)dostępności (2022 r., Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu) czy w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki.
Zob. także:
Karolina Wiktor - Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl
W pończosze istota jest… Rozmowa z Karoliną Wiktor
Moje niekonieczności | Sztuka | Dwutygodnik
Karolina Wiktor. Kartografia macierzyństwa - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
Zobacz także
O kompetencjach polonisty inaczej (cz. 3: rozmowa z Marcinem Miłką)
Zapraszamy do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu "O kompetencjach polonisty inaczej", w którym rozmawiamy o społecznym odbiorze polonistyki oraz możliwościach wykorzystania rozmaitych umiejętności zdobytych na tym kierunku na rynku pracy.
O kompetencjach polonisty inaczej, cz. 2 (rozmawiają Karolina Malinowska i Barbara Smoczyńska)
Zapraszamy do wysłuchania wyjątkowej rozmowy, między matką a córką. Karolina Malinowska - psycholożka, badaczka, analizująca w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" ścieżki karier osób o wykształceniu polonistycznym, rozmawia z mamą - Barbarą Smoczyńską - dr nauk humanistycznych, nauczycielką akademicką i trenerką umiejętności psychospołecznych.
Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.
Badając narracje maladyczne. Rozmowa z dr Joanną Szewczyk i mgr Wiktorią Kulak
Dlaczego opowieść jest (w) chorowaniu tak bardzo potrzebna? Co oznacza stwierdzenie, że choroby są polityczne? Czym jest dyskurs maladyczny i jakie ma cechy? I dlaczego Susan Sontag zmieniła swoją postawę wobec metafor choroby? Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów “Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – figury i ontologie (nr 5/2023) – dr Joanna Szewczyk i mgr Wiktoria Kulak.