Статья / интервью
Czytanie neuroróżnorodności. Spektrum autyzmu między doświadczeniem a literaturą. Spotkanie z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz
Gościniami siódmego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" są Katarzyna Mikke i Jagoda Wielkiewicz – doktorantki, które zajmują się reprezentacją spektrum autyzmu w literaturze dla dzieci i dorosłych.
Jak literatura opowiada o spektrum autyzmu? Czy doświadczenie osób autystycznych można oddać za pomocą tradycyjnych narzędzi narracyjnych? Jakie stereotypy i uproszczenia pojawiają się w literackich przedstawieniach neuroróżnorodności?
W pierwszej części rozmowy zastanawiamy się nad miejscem autyzmu w literaturze współczesnej. Rozmawiamy o reprezentacjach osób autystycznych, o relacji między diagnozą a tożsamością, a także o tym, jak zmienia się język opisu neuroróżnorodności. Przyglądamy się zarówno tekstom literackim, jak i badaniom z obszaru humanistyki zaangażowanej, pytając o to, kto właściwie opowiada o doświadczeniu autyzmu i jakie konsekwencje mają te narracje dla społecznego rozumienia neuroróżnorodności.
Dyskutujemy o literaturze, a poprzez nią o budowaniu (aktualnej) wiedzy, rozwijaniu empatii oraz wzmacnianiu społecznej widzialności osób w spektrum autyzmu.
Druga część rozmowy jest dostępna jako Oddać głos. Literatura, samorzecznictwo i neuroróżnorodność. Spotkanie z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz.
Katarzyna Mikke – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Jej praca magisterska, obroniona w 2023 roku, poświęcona była sposobom ujmowania spektrum autyzmu w wybranych utworach dla dzieci i młodzieży. Obecnie jest na studiach doktoranckich na Uniwersytecie Warszawskim.
Jagoda Wielkiewicz – w 2022 roku ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim i obroniła pracę magisterską analizującą pisarstwo autobiograficzne Temple Grandin oraz Doroty Kotas. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, poświęconą roli języka medycznego w prozie autystycznych pisarek XXI wieku.
Rozmowę przeprowadziła Ewa Pakalska – bibliografka w Instytucie Badań Literackich PAN i w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Naukowo zajmuje się problematyką niepełnosprawności w literaturze dziecięco-młodzieżowej.
W rozmowie wspomniano następujące osoby, instytucje, dzieła, prace naukowe:
- Elle McNicoll, „Iskry w mojej głowie”
- seria powieści Rafała Kosika „Amelia i Kuba”
- Temple Grandin i Margaret M. Scariano, „Byłam dzieckiem autystycznym”
- Dorota Kotas, „Cukry”
- Ewa Furgał i Fundacja „Dziewczyny w Spektrum”
- A. Conan Doyle, „Przygody Sherlocka Holmesa”
- Jules Verne, „W 80 dni dookoła świata”
- seria powieści o Harrym Potterze autorstwa J.K. Rowling
- Lucy Maud Montgomery, „Ania z Zielonego Wzgórza”
- Jane Austen, „Duma i uprzedzenie”
- Grunia Suchariewa (1891–1981)
- John Donvan i Caren Zucker, „Według innego klucza. Opowieść o autyzmie”
- Leo Kanner (1894–1981)
- Bruno Bettelheim (1903–1990)
- M. Remi Yergeau, „Authoring Autism: On Rhetoric and Neurological Queerness”
- Julia Miele Rodas, „Autistic Disturbances: Theorizing Autism Poetics from the DSM to Robinson Crusoe”
- Tracie Sydney Smith (Sydney Smith Special Education Advocates)
- Ido Kedar, „Ido w Krainie Autyzmu”
- Amanda Bugs, „In My Language”, dostęp online: https://www.youtube.com/watch?v=JnylM1hI2jc
Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/
https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Информация
ORCID: 0000-0003-1276-7156
Projekty badawcze:
-
Cyfrowa infrastruktura badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL – w ramach Działania 4.2 Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 (POIR), czas realizacji: 2021-2023, charakter udziału: wykonawca, wkład w tworzenie wartości niematerialnych i prawnych projektu, projekt afiliowany w: Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe afiliowane przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, kierownik grantu: Tomasz Parkoła.
-
Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata.
Смотреть также
Oddać głos. Literatura, samorzecznictwo i neuroróżnorodność. Spotkanie z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz
Zapraszamy do wysłuchania drugiej części rozmowy z Katarzyną Mikke i Jagodą Wielkiewicz – doktorantkami, które zajmują się reprezentacją spektrum autyzmu w literaturze dla dzieci i dorosłych. Czy osoby autystyczne muszą „tłumaczyć” swoje doświadczenia, dostosowywać swoje historie do obowiązujących norm i konwencji, by dotrzeć do czytelników? Dlaczego niektóre autystyczne doświadczenia łatwiej trafiają do literatury i mediów niż inne? Czy kanon literacki jest rzeczywiście otwarty na neuroróżnorodność?
„Nikt nas nie uczył, jak wychowywać dzieci autystyczne”. Spotkanie z Teresą Naidoo i Magdaleną Wanat
6 grudnia 2025 roku w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) w Londynie, Teresa Naidoo i Magdalena Wanat, mamy autystycznych dzieci, uczestniczyły w sympozjum „Razem dla dzieci. Jak wspierać rodziny i nauczycieli w pracy z dziećmi z autyzmem”, zorganizowanym przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO). W tym samym wydarzeniu w ramach panelu literackiego wzięły udział Beata Koper, Ewa Pakalska i Mariola Wilczak, uczestniczki projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspólne spotkanie pozwoliło spojrzeć na mówienie i pisanie o spektrum autyzmu z różnych perspektyw, skonfrontować ujęcie naukowe z narracjami rodzicielskimi - opowieściami matek o ich realnych, codziennych doświadczeniach.
O ciekawości, zwyczajności i opowiadaniu siebie. Spotkanie z Sylwią Błach [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #6]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Gościnią szóstego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" jest Sylwia Błach – pisarka, programistka i influencerka. W tym roku wydała książkę dla dzieci Nie znajdziesz mnie po śladach stóp (wyd. Albus). Rozmawiamy o pracy nad książką dla dzieci i pisaniu jako procesie, który dojrzewa latami. A także o roli ciekawości w relacjach między osobami z różnymi doświadczeniami, znaczeniu dostępności w przestrzeni publicznej oraz o tym, dlaczego najważniejsze historie to te, które pozwalają po prostu zobaczyć człowieka – z całą jego złożonością i unikatowością.
Spektrum i język uważności. O literaturze i sztuce w działaniu
Zapraszamy do lektury wywiadu z dr Justyną Gorzkowicz – antropolożką kultury, literaturoznawczynią, dyrektorką Ośrodka Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej działającego przy Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (ZPPnO) oraz badaczką w Zakładzie Współczesnej Kultury Literackiej i Artystycznej Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO) w Londynie, inicjatorką i koordynatorką projektu „Autyzm bez granic: Wsparcie dzieci, rodziców i nauczycieli polonijnych”.