Статья / интервью
Dyskomfort i rozszczelnienie, czyli humanistyki praca z cieniem. Spotkanie z Julią Fiedorczuk
Rozmowa z Julią Fiedorczuk, badaczką i poetką od lat zaangażowaną w promowanie badań ekokrytycznych w Polsce, dotyka co najmniej kilku ważnych tematów. Pierwszym jest kwestia ewolucji ekokrytyki, tak w Polsce, jak i na świecie. Z nurtu niszowego, ekokrytyka stała się jednym z filarów badań literaturoznawczych i ważną częścią badań środowiskowych. Zarazem, uległa pewnemu skostnieniu, któremu – jak pokazuje rozmowa – Julia Fiedorczuk bardzo wyraźnie się przeciwstawia, pokazując wciąż tkwiący w niej potencjał pracy z tekstem i w tekście.
Drugim ważnym wątkiem rozmowy jest kwestia zaangażowania, a dokładniej – pewnego oporu przed nim, który dawał się zauważyć i we wczesnych latach dwutysięcznych, gdy wprowadzano nowe nurty do badań nad literaturą, i teraz, kiedy codzienność staje się coraz bardziej wymagająca. Pytanie, czym wytłumaczyć opór literaturoznawców przed różnymi formami zaangażowania (i jak kwestię zaangażowania rozumieć) płynnie łączy się z trzecim ważnym wątkiem rozmowy, związanym z pracą twórczą Julii Fiedorczuk i – częściowo w tej pracy osadzoną – kwestią planetarnej solidarności wszystkich istot żywych. Całość rozmowy przedstawia skomplikowaną panoramę polskich badań ekokrytycznych i pokazuje możliwości tkwiące w tej już wcale nie tak młodej dyscyplinie badawczej.
Julia Fiedorczuk - jest pisarką, poetką, tłumaczką i wykładowczynią na Uniwersytecie Warszawskim. Jej twórczość bada relacje między ludźmi a ich planetarnym środowiskiem i podkreśla światotwórczą siłę literatury. Opublikowała zbiory opowiadań i powieści, między innymi Pod Słońcem (2020) i Dom Oriona (2023), a także sześć tomów wierszy, z których ostatni to Glif (2024). Jest również autorką książek eseistycznych (m. in. Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki) i licznych tekstów w prasie popularnej i popularnonaukowej. Nominowana do nagrody Nike (2016), Nagrody Literackiej m. st. Warszawy (2021) i – dwukrotnie – do nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, laureatka nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Psalmy (2018). Oxygen, wybór jej wierszy w przekładzie Billa Johnstona, znalazł się na liście książek nominowanych do National Translation Award w Stanach Zjednoczonych (2016). Julia Fiedorczuk występowała na wielu międzynarodowych festiwalach literackich w Polsce i na świecie. Jej teksty doczekały się przekładów na ponad 20 języków, w tym na angielski, niemiecki, hiszpański, szwedzki, serbski, ukraiński, litewski i gruziński. Jest częstą gościnią Radia Tok FM.
https://www.instagram.com/julia.fiedorczuk/
Justyna Tabaszewska - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Opracowanie odcinka: Mariola Wilczak
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ ·
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/
Информация
Projekty: wykonawca projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata” (2024-2026); uczestnik projektu „Slow Memory. Transformative Practices for Times of Uneven and Accelerating Change”, COST ACTION (2022-2025); koordynator projektu finansowanego w ramach programu Rozwój Czasopism Naukowych – wydawanie anglojęzycznych numerów „Tekstów Drugich” (2022–2024, IBL PAN); stypendysta NAWA (Frankfurt, 2021-2022) oraz Józef Tischner Fellowship (Institut für die Wissenschaften vom Menschen, 2021); kierownik projektu „Afektywne poetyki pamięci. Polska literatura i kultura wobec przełomu roku 1989” (NCN, 2014-2017) oraz „Przypomnienie, powtórzenie, tworzenie. Problematyka tradycji i pamięci kulturowej wobec sposobów konstruowania poetyk pamięci w najnowszej polskiej poezji” (NCN, 2011-2013); koordynator projektu „Polskie studia literacko-kulturowe II. Wydanie monograficznych numerów „Tekstów Drugich” w wersji angielskojęzycznej i umieszczenie ich w międzynarodowych bazach danych” (NPRH, 2015-2018).
Wyróżnienia i nagrody
- Nominacja do Nagrody im. J. Długosza w roku 2023.
- Nagroda Premiera Rady Ministrów za wyróżnione rozprawy doktorskie, rok 2015.
- Stypendium dla młodych wybitnych naukowców na lata 2015-2018.
Publikacje:
- Pamięć afektywna. Dynamika polskiej pamięci po 1989 roku, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 2022.
- Humanistyka służebna. Negocjowanie pola i budowanie autonomii w dobie kryzysu, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2022.
- Poetyki pamięci. Współczesna poezja wobec tradycji i pamięci, IBL PAN, Warszawa 2016.
- Jedna przyroda czy przyrody alternatywne? O pojmowaniu i obrazach przyrody w polskiej poezji, Universitas, Kraków 2010.
- Tradycja współcześnie – repetycja czy innowacja?, red. A. Jarmuszkiewicz, J. Tabaszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
- Opus citatum. O cytacie w kulturze, red. J. Tabaszewska, A. Jarmuszkiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014.
- Affective Future and Non-existent History. The Issue of Future Past in Memory Research, „Memory Studies” 16 (4) 2023.
- Teraźniejszość w natarciu, „Teksty Drugie” 6/2023.
- Future in Memory Studies and Functions of Alternative Histories, w: Voicing Memories, Unearthing Identities: Studies in the Twenty-First-Century Literatures of Eastern and East-Central Europe, red. A. Konarzewska, A. Nakai, Vernon Press, Delaware 2023.
- Powrót do przyszłości, „Teksty Drugie” 3/2022.
Смотреть также
O niedostatkach troski i potrzebie empatii. Rozmowa z Dorotą Danielewicz i Magdaleną Moskal. [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #1]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem przewodnim tworzymy serię rozmów z aktywistami i aktywistkami, z pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczkami, związanymi na różne sposoby z tematem niepełnosprawności. Do rozmowy w pierwszym odcinku tej serii zaprosiliśmy autorki książek o doświadczeniu niepełnosprawności i opieki: Dorotę Danielewicz, autorkę Drogi Jana (2020) oraz Magdalenę Moskal, autorkę książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (2021).
Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.
Polonistyka na rynku pracy – elastyczność, kompetencje i przyszłość w świecie AI. (O kompetencjach polonisty inaczej, cz. 4)
W tym odcinku naszego podcastu Karolina Malinowska spotyka się z Iwoną Bluszcz – polonistką, doradczynią zawodową i byłą dziennikarką, by porozmawiać o tym, jak absolwenci i absolwentki polonistyki mogą odnaleźć się na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Iwona dzieli się własną, nieoczywistą ścieżką zawodową, pokazując, że kompetencje humanistyczne – jeśli tylko potrafimy je trafnie opisać i rozwijać – mogą być niezwykle wartościowe w wielu branżach, nie tylko w edukacji.
Spotkanie jako przywilej. Adrianna Beczek o medycynie narracyjnej w praktyce klinicznej
Spotkanie z pacjentem to przywilej. Rozmowa z człowiekiem, który jest w kryzysowej sytuacji, w trudnym, może najważniejszym momencie życia, jest wyjątkowym doświadczeniem.