Polish Studies Bulletin

Article / interview

26.01.2019

Kongres Humanistyki: rozporządzenia MNiSW zagrażają podstawom badań w naukach humanistycznych

Rozporządzenia przygotowane przez MNiSW niosą bezpośrednią groźbę zmarnowania części dorobku humanistyki polskiej, w dalszej zaś perspektywie zagrażają przyszłości naszych nauk – ocenili w sobotę uczestnicy Nadzwyczajnego Kongresu Humanistyki Polskiej. Zapowiedzieli, że jeśli resort nauki nie odpowie na ich postulaty, podejmą bardziej zdecydowane działania, włącznie z akcją protestacyjną. MNiSW zapewnia, że w kluczowych rozporządzeniach do Konstytucji dla Nauki „humanistyka ma miejsce szczególne”.

Uniwersytet Warszawski | https://commons.wikimedia.org

W sobotę na Uniwersytecie Warszawskim odbył się Nadzwyczajny Kongres Humanistyki Polskiej. Został on zwołany przez przedstawicieli środowisk nauk humanistycznych, jego organizatorami były wszystkie komitety nauk humanistycznych PAN.

Uczestnicy Kongresu przyjęli uchwałę, w której wezwali Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do wstrzymania się od wprowadzania w życie wydanych oraz przygotowywanych rozporządzeń do obowiązującej od października ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. „Niosą one bezpośrednią groźbę zmarnowania części dorobku humanistyki polskiej, w dalszej zaś perspektywie zagrażają przyszłości naszych nauk” – ocenili.

Zdaniem naukowców zdecydowanych zmian wymaga rozporządzenie dotyczące wskaźników kosztochłonności badań naukowych. „Drastyczne zmniejszenie współczynników kosztochłonności zagraża kontynuowaniu misji dydaktycznej i badawczej instytucji naukowych” – alarmują uczestnicy Kongresu. Ich zdaniem nowe wskaźniki uniemożliwiają włączenie w dyskusję międzynarodową badaczy z nauk humanistycznych.

Uczestnicy Kongresu krytycznie oceniają także zredukowanie listy dyscyplin naukowych w celu dostosowania jej do klasyfikacji OECD. „Redukcja ta zagraża istniejącym zespołom naukowym, instytucjom, grantom badawczym. Utrudnia prowadzenie badań interdyscyplinarnych, kluczowych dla rozwoju współczesnej nauki” – wskazano w uchwale. Naukowcy wystąpili o jak najszybszą nowelizację tej klasyfikacji w ścisłej konsultacji z komitetami naukowymi PAN oraz towarzystwami naukowymi i stowarzyszeniami badawczymi.  

W uchwale zaznaczono także, że kryteria cytowalności oraz miejsca publikacji nie mogą być podstawowym wyznacznikiem wartości badań naukowych. „Konieczne jest zapewnienie reguł ewaluacji w dziedzinie nauk humanistycznych, których metodyka uwzględni specyfikę tej dziedziny. Sprzeciwiamy się deprecjacji i dyskryminacji badań naukowych prowadzonych w języku polskim oraz marginalizacji krajowych wydawnictw i czasopism” – napisali naukowcy. Wskazali, że oczekują m.in. ustalenia wartości punktowej monografii wydawanych w wydawnictwach krajowych na poziomie minimum 75 proc. punktów monografii międzynarodowych.

Uczestnicy Kongresu poinformowali, że oczekują odpowiedzi MNiSW w ciągu 30 dni. „W razie braku takiej odpowiedzi zmuszeni będziemy podjąć dalsze, bardziej zdecydowane działania włącznie z akcją protestacyjną” – oświadczyli.

W komunikacie opublikowanym w przeddzień Kongresu MNiSW zapewniło, że „w kluczowych rozporządzeniach do Konstytucji dla Nauki humanistyka ma miejsce szczególne”.

„Świadczy o tym spłaszczenie skali kosztochłonności, a także wprowadzenie do wykazu czasopism – obok wskaźników bibliometrycznych – dwuetapowej oceny eksperckiej. Ukłonem w kierunku humanistów jest także zasada, zgodnie z którą publikacje o największej wartości mają taką samą punktację, bez względu na to, czy dotyczą nauk o zdrowiu czy nauk humanistycznych” – wskazał resort nauki. Dodał, że nowe rozporządzenia „to reakcja na postulaty, które pojawiły się w przestrzeni publicznej”.

Resort przekonywał m.in. że kryteria ewaluacyjne są dostosowane do humanistyki i nauk społecznych, a ostateczny kształt rozporządzenia w sprawie kosztochłonności zwiększa wskaźniki dla nauk humanistycznych i społecznych. Ministerstwo zapewnia również, że nowy podział dyscyplin nie zagraża finansowaniu badań. „Nowa systematyka dziedzin i dyscyplin naukowych nie oznacza, że dany obszar badań naukowych ulega likwidacji. Poszczególne dyscypliny zostały podzielone w ramach innej niż dotychczasowa systematyki, ale wszystkie dotychczasowe dyscypliny zostały uwzględnione w ramach nowego podziału np. poprzez konsolidację” – czytamy w komunikacie MNiSW.

W ostatnich dniach zaniepokojenie nowymi rozporządzeniami wyrażał także rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar. W piśmie do wicepremiera, ministra nauki Jarosława Gowina rzecznik ocenił, że nowe zasady ustalania listy czasopism naukowych nie uwzględniają specyfiki nauk humanistycznych, bowiem badania dotyczące tego obszaru często mają charakter lokalny. O ile więc ich wyniki mają bardzo istotne znaczenie w perspektywie polskiej, o tyle w bardzo ograniczonym zakresie mogą być przedmiotem zainteresowania zagranicznych czasopism naukowych uwzględnionych w rozporządzeniu.

Zdaniem Bodnara zaproponowane rozwiązania przede wszystkim „wpłyną na ograniczenie możliwości awansu naukowego młodych naukowców, którzy – z uwagi na przedmiot prowadzonych badań i brak możliwości publikowania ich wyników w czasopismach z listy ministerialnej – zostaną wykluczeni z grona osób mogących uzyskać stopień naukowy doktora czy doktora habilitowanego”.

W piątkowym komunikacie MNiSW zapewniło, że humaniści prowadzący badania naukowe na styku kilku dyscyplin nie muszą się obawiać, że ich artykuł nie będzie poddany ocenie, jeśli zostanie opublikowany w czasopiśmie przypisanym do innej dyscypliny niż ewaluowana. „W rozporządzeniu zrezygnowano z limitu, który dopuszczał do oceny jedynie maksymalnie 20 proc. takich publikacji” – zaznaczyło ministerstwo.

See also

28.03.2018

Kursy na Saint Xavier University w Chicago

Saint Xavier University w Chicago oferuje wykłady z kultury polskiej (Polish Culture) prowadzone w języku angielskim przez profesora Alexa Kurczabę oraz kursy literatury polskiej w tłumaczeniu angielskim (Masterpieces of Polish Literature, Polish Short Story) prowadzone przez profesora Alxa Kurczabę oraz dr Annę Gąsienicę Byrcyn.

23.05.2018

Wileńskie poetki na festiwalu Sarbiewskiego na Mazowszu

XIV Międzynarodowy Festiwal ks. Macieja Kazimierza Sarbiewskiego odbył się w dniach 11–12 maja pod patronatem Marszałka Sejmu RP, Marszałka Województwa Mazowieckiego i Biskupa Płockiego. Uczestników gościły Płońsk i Ciechanów. W programie festiwalu znalazły się prelekcje, konkursy oraz wystąpienia dotyczące „polskiego Horacego”.

06.06.2018

Podsumowanie XLVIII Olimpiady Literatury i Języka Polskiego

W zawodach centralnych w etapie pisemnym w Konstancinie pod Warszawą wzięło udział 185 uczniów z kraju i 34 z zagranicy (Litwa, Ukraina, Białoruś, Łotwa, Rumunia, Grecja, Niemcy, Belgia, Francja), 39 spośród nich uzyskało tytuł laureata Olimpiady.

12.06.2018

"Otwarcie się na to, co nie jest mną". Spotkania i relacje Miłosza i Bernackiego

W Wydawnictwie Naukowym ATH ukazała się monografia naukowa prof. Marka Bernackiego pt. Miłosz. Spotkania. Studia i rozprawy miłoszologiczne. Zapraszamy do lektury krótkiego wywiadu z Autorem, od wielu lat zajmującym się twórczością polskiego noblisty.

We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.