Wydarzenie
Międzynarodowa konferencja naukowa „Janion. Dalej –. W stulecie urodzin uczonej”
Wydarzenie pod honorowym patronatem Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Małgorzaty Kidawy-Błońskiej.
Konferencja „Janion. Dalej —. W stulecie urodzin uczonej” poświęcona będzie działalności i intelektualnemu dziedzictwu Profesor Marii Janion (1926–2020) – jednej z najwybitniejszych postaci polskiej humanistyki. W stulecie jej urodzin badacze i badaczki reprezentujący różne dyscypliny humanistyki podejmą refleksję nad aktualnością myśli Marii Janion oraz nad tym, w jaki sposób wypracowane przez nią idee i narzędzia interpretacyjne mogą inspirować współczesne badania nad kulturą, literaturą, historią i życiem społecznym.
Uroczyste otwarcie konferencji odbędzie się 7 grudnia (poniedziałek) o godz. 10.30.
Punktem wyjścia do dyskusji będą pisma Marii Janion, jej praktyka dydaktyczna, zaangażowanie w sprawy publiczne, a także tajemnicza egzystencja dziewiętnastowiecznej uczonej (jak sama o sobie mówiła) w wieku dwudziestym i dwudziestym pierwszym. Maria Janion wszystkie swoje książki napisała ręcznie, nigdy nie miała komputera, notatki przechowywała w niezliczonych teczkach, piętrzących się w labiryncie jej mieszkania. Jednocześnie wprowadzone przez nią kategorie odgrywały i wciąż odgrywają zasadniczą rolę w debatach i sporach naszej współczesności. Fenomen Janion polegał na wpisaniu historycznoliterackich badań w szeroko zakrojony projekt emancypacyjny wyrastający z idei wolności, równości i sprawiedliwości. Dlatego właśnie prace uczonej, oprócz tego, że ukształtowały całe pokolenia badaczek i badaczy, budziły zainteresowanie i były dyskutowane również poza obiegiem akademickim. Przyciągała wielu, ludzi o rozmaitych biografiach i rodowodach intelektualnych, także dzięki wyjątkowej otwartości na nowe tematy, na zmiany, na zjawiska dopiero się kształtujące, a jednak wymagające uwagi, przemyślenia, czasem – zajęcia odważnego stanowiska.
Podczas konferencji padną pytania dotyczące zarówno historycznego znaczenia dorobku Marii Janion dla przemian polskiej i europejskiej humanistyki, jak i jego żywotności wobec współczesnych przekształceń kultury, wspólnoty i podmiotowości. Uczestnicy i uczestniczki będą się zastanawiać, w jaki sposób myśl Marii Janion może otwierać humanistykę na wyzwania przyszłości. Kluczowe będą najważniejsze idee obecne w jej działaniach: pojmowanie roli uniwersytetu, humanistyka jako przestrzeń poznania i terapii, doświadczenie inności i wykluczenia, namysł nad polskością, sens „odnawiania znaczeń” i kres „paradygmatu romantycznego” w kulturze. Interdyscyplinarna formuła wydarzenia połączy perspektywy literaturoznawcze, kulturoznawcze, historyczne, filozoficzne i społeczne. Program konferencji został pomyślany jako otwarta i dialogiczna forma obrad, z naciskiem na wspólną dyskusję i wymianę idei. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. Iwona Kurz, Michał Paweł Markowski, Paweł Dybel, Andrzej Leder, Marta Figlerowicz, Katarzyna Kuczyńska-Koschany i Piotr Paziński.
Projekt współorganizowany z Polską Akademią Nauk.
Projekt zrealizowano we współpracy z Narodowym Centrum Kultury.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Organizatorzy
Instytut Badań Literackich PAN, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego, Komitet Nauk o Literaturze PAN, Fundacja Marii Janion. Odnawianie Znaczeń
Partnerzy
Polska Akademia Nauk, Narodowe Centrum Kultury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Patronat medialny
Biuletyn Polonistyczny, Forum Akademickie | TVP Kultura, TVP3, TVP Info, Polskie Radio RDC, Polska Agencja Prasowa
7 grudnia (poniedziałek)
Sala Lustrzana
godz. 10.30 Uroczyste otwarcie konferencji
1.
godz. 11.00-13.00 Seminarium. Przyszłość uniwersytetu
Zagajenie
- Iwona Kurz Seminarium dziś
Tezy do dyskusji
- Aneta Ostaszewska Rzeczy ważne i nieważne w akademii. O uczciwości i inności tropem Marii Janion
- Christian Zehnder Prométhée mon amour: Prometeusz między mieszczaństwem a egzystencją w dziele Marii Janion
- Agata Araszkiewicz „My z niej wszystkie”. Janion i feministyczna krytyka paradygmatu romantycznego
- Katarzyna Warska Drzewo Janion. Projekt naukowo-dydaktyczny
DYSKUSJA
Prowadzenie Stanisław Rosiek
2.
godz. 14.15-17.35 Polska, polskość, fantazmaty
Zagajenia
- Michał Paweł Markowski Nasze życie fantazmatyczne. Maria Janion i złudzenia kultury romantycznej
- Claudia Snochowska-Gonzalez Czy jest możliwy dobry nacjonalizm?
Tezy do dyskusji
- Tadeusz Koczanowicz Utopia po rewolucji w myśli Marii Janion
- Tomasz Plata Zemsta Prometeusza. Janion i Rorty: jaki romantyzm, jaki liberalizm?
- Magdalena Marszałek Czytając Janion w czasach dysrupcji i wojny
- Arent van Nieukerken „Hybrydyczna” Polska Marii Janion wobec dróg „zachodniej” humanistyki
- Katarzyna Woźniak-Shukur Niesamowita słowiańszczyzna Jerzego Grotowskiego
- Marek Bernacki „Żydowica” – Marii Janion diagnoza źródeł polskiego (nowoczesnego) antysemityzmu
- Emilia Kordas Janion / Rymkiewicz: transgresja i wspólnota
- Emilia Wróbel Przez Miłosza do Janion.
DYSKUSJA
Prowadzenie Michał Kuziak
8 grudnia (wtorek)
Sala 144
3.
godz. 10.00-13.00 Humanistyki
Zagajenie
- Paweł Dybel Historia literatury jako „przepracowywanie” narodowych fantazmatów. Marii Janion projekt krytyki fantazmatycznej
Tezy do dyskusji
- Artur Hellich Maria Janion wobec strukturalizmu
- Alfred Gall Wolność od wartościowania czy obcość wobec wartości? Rozważania o naukowości w nawiązaniu do Marii Janion
- Kwiryna Ziemba Wokół interpretacji, czyli o rozumieniu według profesor Janion
- Marcin Czerwiński Cykl wydawniczy Osoby – Maski – Transgresje jako swoisty atlas obrazów
- Błażej Warkocki Odmieńcy, queer, transgresje, gotyk. Kartografia pojęć
- Karolina Krasuska Janion – coraz bliżej. Komornicka/Włast i feministyczne/queerowe literaturoznawstwo
- Przemysław Koniuszy Janion nam współczesna. Potencjały „Odnawiania znaczeń” i „Czasu formy otwartej” dla współczesnych praktyk lektury
- Krzysztof Andruczyk Zagadnienie kultury popularnej w pismach Marii Janion w kontekście recepcji romantyzmu po 1989 roku
DYSKUSJA
Prowadzenie Katarzyna Chmielewska
4.
godz. 14.15-16.45 Historia i egzystencja
Zagajenia
- Katarzyna Kuczyńska-Koschany 28 lutego 1945. Akt i gest translacyjny osiemnastoletniej Marii Janion: „Kornet” Rainera Marii Rilkego
- Magdalena Siwiec, Iwona Węgrzyn Bieguny romantyzmu: między historią a egzystencją. Fragmenty niedokończonej lektury
Tezy do dyskusji
- Piotr Paziński Archiwum egzystencji, zadanie i próżny trud. Kilka refleksji o gromadzeniu idei i rzeczy
- Jakub Orzeszek Abecadło śmierci. Projekt „Ilustrowanego słownika tanatologicznego”
- Antoni Czyż Polska literatura dawna czytana z Marią Janion – wyobraźnia i egzystencja
- Julia Dusza Maria Janion wobec pokolenia „Nowej Prywatności”. Inspiracje i oddziaływanie
- Marek Pąkciński Akt krytyczny jako relacja psychoanalityczna: przypadek „młodej” literatury lat 70-tych XX wieku
DYSKUSJA
Prowadzenie Marek Bieńczyk
9 grudnia (środa)
Sala 144
5.
godz. 9.30-12.00 Romantyzm i dalej
Zagajenie
- Marta Figlerowicz Dziady i Haiti
Tezy do dyskusji
- Tomasz Jędrzejewski Maria Janion, „Nauka nowa” i duch barbaryzacji
- Szymon Urbanek Wampir. Biografia gotycka
- Natalia Szerszeń Od dialektyki historii do hermeneutyki mistycznej: Janion czyta późnego Słowackiego
- Jakub Pyda Przedstawić twarz, odegnać widmo. Krasiński według Janion
- Olga Taranek-Wolańska Romantyzm krajowy. (Dez)aktualizacje
- Kacper Kutrzeba Fantazmat kolonialny w romantyzmie polskim
- Małgorzata Burta Jakob Böhme polskich romantyków. Ciągi dalsze
DYSKUSJA
Prowadzenie Katarzyna Czeczot
6.
godz. 12.30-15.20 Metody, zwroty, uchwyty
Zagajenie
- Marek Wilczyński Maria Janion, matka naszych zwrotów
Tezy do dyskusji
- Jakub Momro Rewolucje i widma. Marksizm Marii Janion
- Katarzyna Chmielewska Marksizmy Marii Janion
- Tomasz Majewski Historyzm Janion. Z odniesieniem do Vico i Diltheya
- Mariusz Jaskuła, Łukasz Skrobała Berwiński jako palimpsest. Trzy lektury Marii Janion
- Anna Turczyn Janion i psychoanaliza. Od interpretacji do krytyki
- Joanna Szewczyk Kobiety i duch Mistrzyni. Badania Marii Janion w perspektywie zwrotu herstorycznego w polskiej humanistyce
- Aleksandra Orlikowska Gdzie jest Żmichowska!?
DYSKUSJA
Prowadzenie Iwona Kurz
godz. 15.20 Zamknięcie konferencji
Informacje
Zobacz także
Janion. Dalej — W stulecie urodzin uczonej. Zaproszenie do udziału w konferencji
Instytut Badań Literackich PAN, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego i Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z Komitetem Badań o Literaturze PAN oraz Fundacją Marii Janion Odnawianie znaczeń, zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej poświęconej działalności i intelektualnemu dziedzictwu profesor Marii Janion.
Przegląd filmów "Kino według Marii Janion"
Przegląd filmów KINO WEDŁUG MARII JANION, dedykowany Profesor z okazji Jubileuszu 90. urodzin (24 grudnia 2016), odbędzie się w kinie MURANÓW w dniach 13-19 stycznia 2017 roku. .„Kino jest sztuką demokratyczną w najwyższym stopniu” – mówiła Profesor, wyprowadzając jego rodowód z romantycznej kultury popularnej, i zgodnie z tym przeświadczeniem analizowała filmy nie tylko na seminariach akademickich (głównie na Uniwersytecie Gdańskim), ale też w wykładach i dyskusjach otwartych dla szerszej publiczności, współpracując między innymi z Dyskusyjnym Klubem Filmowym „Hybrydy” w Warszawie czy z Festiwalem Nowe Horyzonty. Program przeglądu w niewielkim tylko stopniu oddaje zakres filmowych zainteresowań Marii Janion, ilustruje jednak najważniejsze tematy podejmowane przez Profesor: dwoistość ludzkiej natury, demoniczną stronę bytu, nieprzeniknioną tajemnicę egzystencji, hipnotyczny powab zła (zwłaszcza faszyzmu), dialektykę rewolucji, tragiczną ironię losu.
Janion, jej teksty i inne osoby
Fundacji Marii Janion. Odnawianie znaczeń oraz Mazowieckiego Instytutu Kultury serdecznie zapraszają na wydarzenie: „Janion, jej teksty i inne osoby”.
II seminarium zespołu realizującego projekt badawczy „Odnaleziony raptularz Juliusza Słowackiego z podróży na Wschód jako romantyczne synkretyczne oraz źródło literackie i ikonograficzne do badań nad historią i kulturą XIX wieku” (grant NCN)
Zespół Filhelleński i Pracownia Romantyczna Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego mają zaszczyt zaprosić na kolejne seminarium zespołu realizującego grant NCN na opracowanie odnalezionego raptularza Juliusza Słowackiego z podróży na Wschód