Biuletyn Polonistyczny

Wydarzenie

Data wydarzenia: 07.12.2026 g.10:30 - 09.12.2026 g.16:00
Data dodania: 30.10.2026

Międzynarodowa konferencja naukowa „Janion. Dalej –. W stulecie urodzin uczonej”

Wydarzenie pod honorowym patronatem Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Małgorzaty Kidawy-Błońskiej.

Konferencja „Janion. Dalej —. W stulecie urodzin uczonej” poświęcona będzie działalności i intelektualnemu dziedzictwu Profesor Marii Janion (1926–2020) – jednej z najwybitniejszych postaci polskiej humanistyki. W stulecie jej urodzin badacze i badaczki reprezentujący różne dyscypliny humanistyki podejmą refleksję nad aktualnością myśli Marii Janion oraz nad tym, w jaki sposób wypracowane przez nią idee i narzędzia interpretacyjne mogą inspirować współczesne badania nad kulturą, literaturą, historią i życiem społecznym.

Uroczyste otwarcie konferencji odbędzie się 7 grudnia (poniedziałek) o godz. 10.30.

PROGRAM KONFERENCJI >>

Punktem wyjścia do dyskusji będą pisma Marii Janion, jej praktyka dydaktyczna, zaangażowanie w sprawy publiczne, a także tajemnicza egzystencja dziewiętnastowiecznej uczonej (jak sama o sobie mówiła) w wieku dwudziestym i dwudziestym pierwszym. Maria Janion wszystkie swoje książki napisała ręcznie, nigdy nie miała komputera, notatki przechowywała w niezliczonych teczkach, piętrzących się w labiryncie jej mieszkania. Jednocześnie wprowadzone przez nią kategorie odgrywały i wciąż odgrywają zasadniczą rolę w debatach i sporach naszej współczesności. Fenomen Janion polegał na wpisaniu historycznoliterackich badań w szeroko zakrojony projekt emancypacyjny wyrastający z idei wolności, równości i sprawiedliwości. Dlatego właśnie prace uczonej, oprócz tego, że ukształtowały całe pokolenia badaczek i badaczy, budziły zainteresowanie i były dyskutowane również poza obiegiem akademickim. Przyciągała wielu, ludzi o rozmaitych biografiach i rodowodach intelektualnych, także dzięki wyjątkowej otwartości na nowe tematy, na zmiany, na zjawiska dopiero się kształtujące, a jednak wymagające uwagi, przemyślenia, czasem – zajęcia odważnego stanowiska.

Maria Janion - portretPodczas konferencji padną pytania dotyczące zarówno historycznego znaczenia dorobku Marii Janion dla przemian polskiej i europejskiej humanistyki, jak i jego żywotności wobec współczesnych przekształceń kultury, wspólnoty i podmiotowości. Uczestnicy i uczestniczki będą się zastanawiać, w jaki sposób myśl Marii Janion może otwierać humanistykę na wyzwania przyszłości. Kluczowe będą najważniejsze idee obecne w jej działaniach: pojmowanie roli uniwersytetu, humanistyka jako przestrzeń poznania i terapii, doświadczenie inności i wykluczenia, namysł nad polskością, sens „odnawiania znaczeń” i kres „paradygmatu romantycznego” w kulturze. Interdyscyplinarna formuła wydarzenia połączy perspektywy literaturoznawcze, kulturoznawcze, historyczne, filozoficzne i społeczne. Program konferencji został pomyślany jako otwarta i dialogiczna forma obrad, z naciskiem na wspólną dyskusję i wymianę idei. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. Iwona Kurz, Michał Paweł Markowski, Paweł Dybel, Andrzej Leder, Marta Figlerowicz, Katarzyna Kuczyńska-Koschany i Piotr Paziński.


Projekt współorganizowany z Polską Akademią Nauk.

Projekt zrealizowano we współpracy z Narodowym Centrum Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Organizatorzy

Instytut Badań Literackich PAN, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego, Komitet Nauk o Literaturze PAN, Fundacja Marii Janion. Odnawianie Znaczeń


Partnerzy

Polska Akademia Nauk, Narodowe Centrum Kultury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Patronat medialny

Biuletyn Polonistyczny, Forum Akademickie | TVP Kultura, TVP3, TVP Info, Polskie Radio RDC, Polska Agencja Prasowa


PROGRAM KONFERENCJI

7 grudnia (poniedziałek)

Sala Lustrzana

godz. 10.30   Uroczyste otwarcie konferencji

1.

godz. 11.00-13.00   Seminarium. Przyszłość uniwersytetu

Zagajenie

  • Iwona Kurz Seminarium dziś

Tezy do dyskusji

  • Aneta Ostaszewska Rzeczy ważne i nieważne w akademii. O uczciwości i inności tropem Marii Janion
  • Christian Zehnder Prométhée mon amour: Prometeusz między mieszczaństwem a egzystencją w dziele Marii Janion
  • Agata Araszkiewicz „My z niej wszystkie”. Janion i feministyczna krytyka paradygmatu romantycznego
  • Katarzyna Warska Drzewo Janion. Projekt naukowo-dydaktyczny

DYSKUSJA

Prowadzenie Stanisław Rosiek

2.

godz. 14.15-17.35   Polska, polskość, fantazmaty

Zagajenia

  • Michał Paweł Markowski Nasze życie fantazmatyczne. Maria Janion i złudzenia kultury romantycznej
  • Claudia Snochowska-Gonzalez Czy jest możliwy dobry nacjonalizm?

Tezy do dyskusji

  • Tadeusz Koczanowicz Utopia po rewolucji w myśli Marii Janion
  • Tomasz Plata Zemsta Prometeusza. Janion i Rorty: jaki romantyzm, jaki liberalizm?
  • Magdalena Marszałek Czytając Janion w czasach dysrupcji i wojny
  • Arent van Nieukerken „Hybrydyczna” Polska Marii Janion wobec dróg „zachodniej” humanistyki
  • Katarzyna Woźniak-Shukur Niesamowita słowiańszczyzna Jerzego Grotowskiego 
  • Marek Bernacki „Żydowica” – Marii Janion diagnoza źródeł polskiego (nowoczesnego) antysemityzmu
  • Emilia Kordas Janion / Rymkiewicz: transgresja i wspólnota
  • Emilia Wróbel Przez Miłosza do Janion.

DYSKUSJA

Prowadzenie Michał Kuziak


8 grudnia (wtorek)

Sala 144

3.

godz. 10.00-13.00   Humanistyki

Zagajenie

  • Paweł Dybel Historia literatury jako „przepracowywanie” narodowych fantazmatów. Marii Janion projekt krytyki fantazmatycznej

Tezy do dyskusji

  • Artur Hellich Maria Janion wobec strukturalizmu
  • Alfred Gall Wolność od wartościowania czy obcość wobec wartości? Rozważania o naukowości w nawiązaniu do Marii Janion
  • Kwiryna Ziemba Wokół interpretacji, czyli o rozumieniu według profesor Janion
  • Marcin Czerwiński Cykl wydawniczy Osoby – Maski – Transgresje jako swoisty atlas obrazów
  • Błażej Warkocki Odmieńcy, queer, transgresje, gotyk. Kartografia pojęć
  • Karolina Krasuska Janion – coraz bliżej. Komornicka/Włast i feministyczne/queerowe literaturoznawstwo
  • Przemysław Koniuszy Janion nam współczesna. Potencjały „Odnawiania znaczeń” i „Czasu formy otwartej” dla współczesnych praktyk lektury
  • Krzysztof Andruczyk Zagadnienie kultury popularnej w pismach Marii Janion w kontekście recepcji romantyzmu po 1989 roku

DYSKUSJA

Prowadzenie Katarzyna Chmielewska

4.

godz. 14.15-16.45   Historia i egzystencja

Zagajenia

  • Katarzyna Kuczyńska-Koschany 28 lutego 1945. Akt i gest translacyjny osiemnastoletniej Marii Janion: „Kornet” Rainera Marii Rilkego
  • Magdalena Siwiec, Iwona Węgrzyn Bieguny romantyzmu: między historią a egzystencją. Fragmenty niedokończonej lektury

Tezy do dyskusji

  • Piotr Paziński Archiwum egzystencji, zadanie i próżny trud. Kilka refleksji o gromadzeniu idei i rzeczy
  • Jakub Orzeszek Abecadło śmierci. Projekt „Ilustrowanego słownika tanatologicznego”
  • Antoni Czyż Polska literatura dawna czytana z Marią Janion – wyobraźnia i egzystencja
  • Julia Dusza Maria Janion wobec pokolenia „Nowej Prywatności”. Inspiracje i oddziaływanie
  • Marek Pąkciński Akt krytyczny jako relacja psychoanalityczna: przypadek „młodej” literatury lat 70-tych XX wieku

DYSKUSJA

Prowadzenie Marek Bieńczyk


9 grudnia (środa)

Sala 144

5.

godz. 9.30-12.00   Romantyzm i dalej

Zagajenie

  • Marta Figlerowicz Dziady i Haiti

Tezy do dyskusji

  • Tomasz Jędrzejewski Maria Janion, „Nauka nowa” i duch barbaryzacji
  • Szymon Urbanek Wampir. Biografia gotycka
  • Natalia Szerszeń Od dialektyki historii do hermeneutyki mistycznej: Janion czyta późnego Słowackiego
  • Jakub Pyda Przedstawić twarz, odegnać widmo. Krasiński według Janion
  • Olga Taranek-Wolańska Romantyzm krajowy. (Dez)aktualizacje
  • Kacper Kutrzeba Fantazmat kolonialny w romantyzmie polskim
  • Małgorzata Burta Jakob Böhme polskich romantyków. Ciągi dalsze

DYSKUSJA

Prowadzenie Katarzyna Czeczot

6.

godz. 12.30-15.20   Metody, zwroty, uchwyty

Zagajenie

  • Marek Wilczyński Maria Janion, matka naszych zwrotów

Tezy do dyskusji

  • Jakub Momro Rewolucje i widma. Marksizm Marii Janion
  • Katarzyna Chmielewska Marksizmy Marii Janion
  • Tomasz Majewski Historyzm Janion. Z odniesieniem do Vico i Diltheya
  • Mariusz Jaskuła, Łukasz Skrobała Berwiński jako palimpsest. Trzy lektury Marii Janion
  • Anna Turczyn Janion i psychoanaliza. Od interpretacji do krytyki
  • Joanna Szewczyk Kobiety i duch Mistrzyni. Badania Marii Janion w perspektywie zwrotu herstorycznego w polskiej humanistyce
  • Aleksandra Orlikowska Gdzie jest Żmichowska!?

DYSKUSJA

Prowadzenie Iwona Kurz

godz. 15.20 Zamknięcie konferencji

Informacje

Adres:
Warszawa, ul. Nowy Świat 72, Pałac Staszica, Sala Lustrzana (144)
Opłata:
bez opłat
Data dodania:
30 października 2026; 09:59 (Piotr Bordzoł)
Data edycji:
19 listopada 2026; 12:01 (Mariola Wilczak)

Zobacz także

07.03.2026

Janion. Dalej — W stulecie urodzin uczonej. Zaproszenie do udziału w konferencji

Instytut Badań Literackich PAN, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego i Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z Komitetem Badań o Literaturze PAN oraz Fundacją Marii Janion Odnawianie znaczeń, zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej poświęconej działalności i intelektualnemu dziedzictwu profesor Marii Janion.

29.12.2016

Przegląd filmów "Kino według Marii Janion"

Przegląd filmów KINO WEDŁUG MARII JANION, dedykowany Profesor z okazji Jubileuszu 90. urodzin (24 grudnia 2016), odbędzie się w kinie MURANÓW w dniach 13-19 stycznia 2017 roku. .„Kino jest sztuką demokratyczną w najwyższym stopniu” – mówiła Profesor, wyprowadzając jego rodowód z romantycznej kultury popularnej, i zgodnie z tym przeświadczeniem analizowała filmy nie tylko na seminariach akademickich (głównie na Uniwersytecie Gdańskim), ale też w wykładach i dyskusjach otwartych dla szerszej publiczności, współpracując między innymi z Dyskusyjnym Klubem Filmowym „Hybrydy” w Warszawie czy z Festiwalem Nowe Horyzonty. Program przeglądu w niewielkim tylko stopniu oddaje zakres filmowych zainteresowań Marii Janion, ilustruje jednak najważniejsze tematy podejmowane przez Profesor: dwoistość ludzkiej natury, demoniczną stronę bytu, nieprzeniknioną tajemnicę egzystencji, hipnotyczny powab zła (zwłaszcza faszyzmu), dialektykę rewolucji, tragiczną ironię losu.

22.11.2025

Janion, jej teksty i inne osoby

Fundacji Marii Janion. Odnawianie znaczeń oraz Mazowieckiego Instytutu Kultury serdecznie zapraszają na wydarzenie: „Janion, jej teksty i inne osoby”.

27.02.2016

II seminarium zespołu realizującego projekt badawczy „Odnaleziony raptularz Juliusza Słowackiego z podróży na Wschód jako romantyczne synkretyczne oraz źródło literackie i ikonograficzne do badań nad historią i kulturą XIX wieku” (grant NCN)

Zespół Filhelleński i Pracownia Romantyczna Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego mają zaszczyt zaprosić na kolejne seminarium zespołu realizującego grant NCN na opracowanie odnalezionego raptularza Juliusza Słowackiego z podróży na Wschód 

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywanena Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Sprawdź informacje o plikach cookies.