Biuletyn Polonistyczny

Numer czasopisma

Data dodania: 13.11.2019
Historia literatury

Nie tylko wiersz, nie tolko roman. Literatura polska i rosyjska w kontekście gatunków literackich

Najnowszy numer rocznika ma charakter publikacji dwujęzycznej. Jego tytuł: Nie tylko wiersz, nie tolko roman. Literatura polska i rosyjska w kontekście gatunków literackich oddaje zamierzenia Redakcji – chcieliśmy odejść w nim od tradycyjnego badania relacji literackich i kulturowych przez pryzmat „obrazów” i „stereotypów”, koncentrując się zamiast tego na wzajemnych inspiracjach (dawnych i aktualnych) oraz wspólnie realizowanych przez polonistów, slawistów i rusycystów projektach o charakterze naukowym – literaturoznawczych, tekstologicznych, translatorskich, edytorskich i kulturoznawczych.

Teksty, opublikowane w XXIV serii „Napisu”, często prezentują ujęcie komparatystyczne – tak jest w artykule o relacjach Samuela Bogumiła Lindego i Faddieja (właśc. Tadeusza) Bułharyna, w pracy poświęconej twórczości rosyjskiego pisarza polskiego pochodzenia Zygmunta Krzyżanowskiego (która ukazuje paralele z pisarstwem Franza Kafki jako przedstawiciela „literatur mniejszych”) czy w publikacji na temat antycznych i rosyjskich inspiracji w późnej poezji Mickiewicza (poematowi [Królewna Lala] patronują bowiem zarówno antyczny pisarz rzymski Apulejusz, jak i osiemnastowieczny poeta i dramaturg Ippolit Bogdanowicz). Nad tomem niewątpliwie unosi się wielki cień Fiodora Dostojewskiego, którego twórczości poświęcono trzy artykuły, poruszające bardzo zróżnicowaną tematykę (miejsce pisarza w polskiej powojennej humanistyce; kaligraficzne pismo Dostojewskiego w rękopisach utworów jako źródło wiedzy o mechanizmach pracy twórcy i powstawaniu złożonych znaczeń powieści; małe formy folklorystyczne w narracji tekstów tego autora).

Zaprojektowany w tytule tego numeru wątek genologiczny znajduje wyraz także w publikacjach dotyczących literatury łagrowej, w których szczególne miejsce zajmują Opowiadania kołymskie Warłama Szałamowa. W części edytorskiej proponujemy nie tylko interesujące omówienie nowych narzędzi i cyfrowych projektów publikacji (Tekstograf i edycja powieści Lwa Tołstoja), ale też m.in. teksty przedstawiające problematykę cenzury, ciągle żywą w  recepcji rozmaitych tekstów na pograniczu kultur polskiej i rosyjskiej (począwszy od oświeceniowej dramy Polusia… zapomnianego dziś „chudego literata” Wincentego Marewicza i jej rosyjskiego przekładu; poprzez ingerencje carskich urzędników w teatralną adaptację Quo vadis Henryka Sienkiewicza; przygody z cenzurą Witolda Woroszylskiego w czasie jego długoletniej pracy tłumacza; po porównanie dwóch polskich wersji przekładu powieści science-fiction braci Strugackich). Czytelnik może znaleźć również publikacje poruszające szersze wątki kulturowe, jak choćby recepcję osiągnięć teatru radzieckiego w Polsce okresu międzywojennego czy pochodzący z tego samego okresu obraz Związku Sowieckiego i jego mieszkańców, postrzegany przez polskich podróżników przez bardzo specyficzny pryzmat stroju. Warto zaznaczyć, że prezentowane w tomie rozprawy wykorzystują jako materiał badawczy teksty źródłowe oraz gatunki, przynależne do literatury okolicznościowej i użytkowej – takie jak reportaż, list czy recenzja teatralna.

W dziale recenzji i sprawozdań znajdują się aktualne omówienia i komentarze, dotyczące tak ważnych wydarzeń, jak konferencja poświęcona 250 rocznicy konfederacji barskiej oraz podsumowania ostatnich lat działalności (niestety, już nieistniejącej) Stacji PAN w Moskwie.

Zamiarem twórców najnowszego tomu „Napisu” było ukazanie – choćby wycinkowe – różnorodności metod i tradycji badawczych, wzajemnych inspiracji dotyczących literatury obu kultur i języków, a także wspólnych wyzwań i szans, jakie stawia przed humanistami polsko-rosyjska współpraca.

Spis treści

Wstęp: Szukając dialogu (Marek Pąkciński)

 

I. ROZPRAWY I MATERIAŁY

Magdalena DĄBROWSKA Samuel Bogumił Linde i Tadeusz Bułharyn – wokół polskiego przekładu „Rysu historycznego literatury rosyjskiej” Nikołaja Grecza

 

Ewa SZCZEGLACKA-PAWŁOWSKA Barwa komiczna [„Królewny Lali”] Adama Mickiewicza. Od baśni Apulejusza z Madaury o Amorze i Psyche do „Duszeńki” Ippolita F. Bogdanowicza

 

Анастасия ВЕКШИНА Между книжностью и разговорностью: малые фольклорные жанры в структуре метариторической рефлексии Достоевского

 

Tadeusz SUCHARSKI Dostojewski w polskiej powojennej refleksji humanistycznej

 

Paweł ŁANIEWSKI Zygmunt Krzyżanowski w kontekście literatury mniejszej – zarys problematyki badawczej

 

Wiktoria MOCZAŁOWA Ilja Erenburg i Dmitrij Fiłosofow: dwa spojrzenia na Polskę okresu międzywojennego

 

Ольга ДЕМИДОВА Диалог Варшавы и Парижа об аксиологии эмиграции (на материале писем Д. Философова к З. Гиппиус и газеты «За свободу!»)

 

Grażyna PAWLAK „Rossica” teatralne na łamach prasy Polski międzywojennej. Teatr radziecki i jego twórcy

 

Ewa POGONOWSKA Semiotyka ubioru mieszkańców czerwonej Rosji na podstawie polskich relacji podróżniczych z lat trzydziestych XX wieku

 

Franciszek APANOWICZ Problem gatunku „Opowiadań kołymskich” Warłama Szałamowa a ich edycje w języku polskim

 

Marek PĄKCIŃSKI Literatura łagrowa i lagrowa – ku interdyscyplinarnej definicji gatunku

 

II. PASJE I POTYCZKI EDYTORSKIE I TEKSTOLOGICZNE

 

Anna PETLAK Źródła z epoki jako świadectwa polskiej i rosyjskiej recepcji opery Wincentego Ignacego Marewicza „Polusia, córka kołodzieja, czyli Wolność oswobodzona”…

 

Константин БАРШТ Каллиграфическое письмо Ф. М. Достоевского в рукописях к роману „Преступление и наказание”

 

Agnieszka KUNICZUK-TRZCINOWICZ, Joanna ROMANOWICZ „Quo vadis” na scenie i… w cenzurze. Historia jednego zdania

 

Agata GRABOWSKA-KUNICZUK Bolesław Prus odzwierciedlony w swoich rzeczach. Spis pamiątek po pisarzu w przekazie Oktawii Głowackiej i Feliksa Araszkiewicza Pamiątki po Aleksandrze Głowackim (Bolesławie Prusie) przekazane przez żonę do Muzeum Narodowego w Warszawie (aneks; oprac. Agata Grabowska-Kuniczuk)

 

Beata PAWLETKO O literackich i translatorskich potyczkach Wiktora Woroszylskiego z cenzurą (z „Dziennikami” w tle)

 

Agnieszka BĄBEL Magia, parodia, cenzura. „Poniedziałek zaczyna się w sobotę” Arkadija i Borisa Strugackich – przekłady polskie wobec oryginału

 

Анастасия БОНЧ­-ОСМОЛОВСКАЯ, Матвей КОЛБАСОВ, Борис ОРЕХОВ, Ирина ПАВЛОВА, Даниил СКОРИНКИН Семантическое издание текстов Л. Н. Толстого: от текста к онтологии

 

III. VARIA

 

Rosja – Polska. Prace studentów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Ilustracje Komentarze autorów do fotografii Komentarze 

 

IV. RECENZJE I SPRAWOZDANIA

 

Maria WICHOWA, Odtwarzanie zaginionych tekstów (Eliza Małek, Marcina Stanisława Słowakowica „Nowyistarykalendarz świąt rocznych i biegów niebieskich na rok Pański MDCLXXXIX”. Próba rekonstrukcji, seria „Biblioteka Przekładów Rosyjskich XVII-XVIII Wieku z Literatury Staropolskiej”, Warszawa 2017, ss. 118 + 2 nlb.)

 

Wojciech KALISZEWSKI, Miły sercu przewodnik po Sarmacji (Jacek Kowalski, Sarmacja. Obalanie mitów. Podręcznik bojowy, Wydawnictwo Zona Zero, Warszawa 2016, ss. 398)

 

Teresa WINEK, O życiu prywatnym dzieci w XIX wieku (Świat dziecka, red. naukowa Jarosław Kita, Maria Korybut-Marciniak, seria „Życie Prywatne Polaków w XIX wieku”, t. V, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź-Olsztyn 2016, ss. 341)

 

Marek PĄKCIŃSKI, Dorobek i (stracona) szansa – garść refleksji po likwidacji Stacji Naukowej PAN w Moskwie

 

Barbara JUDKOWIAK, Sprawozdanie z poznańskiej konferencji naukowej w 250. rocznicę konfederacji barskiej „Za wiarę i wolność” (9-11 maja 2018 roku)

 

Noty o autorach artykułów

Informacje

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywanena Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Sprawdź informacje o plikach cookies.