Article / interview
Dobra literatura przyciąga ludzi. Spotkanie z Ariko Kato
Polonistyka jako odrębna dyscyplina akademicka funkcjonuje w ograniczonym zakresie w Japonii, a specjaliści od języka i literatury polskiej są raczej rozproszeni po różnych jednostkach. Studenci w Japonii mogą wybrać lektorat z języka polskiego, ale jest on postrzegany jako trudny do nauczenia się przez Japończyków, głównie ze względu na odmienność systemów językowych i trudności fonetyczne. Kluczowe problemy to: odmienność struktur gramatycznych, trudności z oddaniem poetyckości, konieczność wyjaśniania kontekstu historyczno-kulturowego. W związku z tym, jak zauważa Rozmówczyni, najtrudniejsze jest tłumaczenie poezji. Wynika to ze szczególnego uwrażliwienia na relacje między słowami występującymi obok siebie. Tłumacz musi zastanowić się nad efektem, jaki kolejność słów wywołuje u czytelnika, oraz odtworzyć go w systemie języka, na który przekłada tekst.
Pani Profesor planuje dalsze tłumaczenia, w tym dzieł kobiet, aby promować różnorodność perspektyw. Zajmuje się tematyką Holokaustu i pamięci o wojnie, porównując perspektywy japońską i polską. Literatura wojenna i antywojenna pomagają japońskiemu społeczeństwu zmierzyć się z traumą wojenną. To jest ważna tematyka, ale z czasem zapomina się o wojnie, coraz mniej o niej mówi, bo jej perspektywa oddala się wraz z kolejnymi pokoleniami. Równocześnie istnieje presja społeczna i polityczna, by unikać tematu wojny, zwłaszcza kwestii Japonii jako agresora. Z drugiej strony uwidacznia się nowa tendencja w podejmowaniu tematyki wojennej: przedstawić doświadczenia wojny z punktu widzenia “zwykłego człowieka”, na przykład z dziewczyny, która mieszkała w Hiroshimie. Japończycy chętnie sięgają w ostatnim czasie po literaturę feministyczną, zwłaszcza - co ciekawe - pochodzącą z Korei Południowej, w której silnie rozwija się ten nurt. W opinii Pani Profesor trend może wpłynąć pozytywnie na myślenie społeczeństwa japońskiego oraz sprzyjać wzajemnemu zrozumieniu.
Pani Profesor regularnie odbywa w Warszawie wizyty i staże naukowe. W czasie ostatniego pobytu udało nam się spotkać w Pałacu Staszica i przeprowadzić interesującą rozmowę.
dr Ariko Kato - profesor w Katedrze World Liberal Arts Uniwersytetu Studiów Międzynarodowych w Nagoi (Nagoya University of Foreign Studies, NUFS) w Japonii. Literaturoznawczyni, kulturoznawczyni, polonistka, tłumaczka literatury polskiej. Stopień doktora uzyskała na Uniwersytecie Tokijskim w 2010 roku. W 2010-2014 pracowała jako Assistant Professor na Uniwersytecie Tokijskim, a od 2014 pracuje w NUFS. Zajmuje się literaturą polską XX wieku (awangarda, Lwów i okolice, fotomontaż jako gatunek graniczny między literaturą a sztuką) oraz pamięcią o drugiej wojnie światowej w literaturze i sztuce w perspektywie komparatystycznej (m.in. rola fotografii). Autorka m.in. książki Bruno Schulz, modernista z Drohobycza. Księga, obraz, tekst (Warszawa 2023), tłumaczka na język japoński Medalionów Zofii Nałkowskiej oraz Akacje kwitną Debory Vogel.
Więcej informacji o działalności dr Ariko Kato na stronie internetowej: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/people/ariko-kato,51113/details.
dr Piotr Bordzoł - adiunkt w Zespole Edytorstwa Naukowego Tekstów II Połowy XIX Wieku w Instytucie Badań Literackich PAN, Zastępca Redaktor naczelnej “Biuletynu Polonistycznego”.
Uniwersytet Tokijski: https://www.u-tokyo.ac.jp/ja/index.html
Uniwersytet Studiów Międzynarodowych w Nagoi: https://www-e.nufs.ac.jp/
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/
https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Information
Stopień doktora uzyskała na Uniwersytecie Tokijskim w 2010 roku.
W 2010-2014 pracowała jako Assistant Professor na Uniwersytecie Tokijskim, a od 2014 pracuje w NUFS.
Zajmuje się literaturą polską XX wieku (awangarda, Lwów i okolice, fotomontaż jako gatunek graniczny między literaturą a sztuką) oraz pamięcią o drugiej wojnie światowej w literaturze i sztuce w perspektywie komparatystycznej (m.in. rola fotografii).
Autorka Bruno Schulz, modernista z Drohobycza. Księga, obraz, tekst (2023, wyd. jap.: Brūno Shurutsu: Me kara te e, 2012, Award of the Association for Studies of Culture and Representation w 2013).
Redaktorka Horokōsuto to Hiroshima: Pōrando to Nihon ni okeru dainijisekaitaisen no kioku [Holokaust i Hiroszima. Pamięć o II wojnie światowej w Polsce i Japonii] (jap., 2021), Pamięć o II wojnie światowej w Polsce i Japonii (2018, współred. Jacek Leociak), Brūno Shurutsu no sekai [Świat Brunona Schulza] (jap., 2013).
Przetłumaczyła na j. japoński Medaliony Zofii Nałkowskiej (2015) i Akacje kwitną Debory Vogel (2018, Best Translation Award w 2020 r.).
Prowadziała projekty badawcze na polonistyce Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego, w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Slav-Eurasian Research Center Uniwersytetu Hokkaido, US Holocaust Museum, Yale University and Hamburg University.
Członkini rady redaktorskiej czasopisma Schulz / Forum.
Członkini rady programowej Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów Polonijnych.
Od czerwca 2025 pełni funkcję przewodniczącej rady programowej Japan Society for the Study of Slavic Languages and Literatures.
Wybrane publikacje:
1. Bruno Schulz, modernista z Drohobycza. Księga, obraz, tekst, tłum. Anna Trzaska, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2023.
2. Pamięć o II wojnie światowej w Polsce i Japonii, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2018 (współred. Jacek Leociak).
3. “The image of People Jumping from Window in the Warsaw Ghetto: Photographs of The Stroop Report in the Context of Polish Holocaust Remembrance.” In Anna Tippner and Anna Artwińska (eds.), The Afterlife of the Shoah in Central and Eastern European Cultures: Concepts, Problems, and the Aesthetics of Postcatastrophic Narration, London: Routledge, 2021, pp. 329-349;
4. [Chapter 16:] The Polish Avant-Garde in Japan: Bruno Jasieński’s "Burn Paris". In Magdalena Popiel, Tomasz Bilczewski, and Stanley Bill (eds.), The Routledge World Companion to Polish Literature, London: Routledge, 2021, pp. 212–223;
5. Is Marceli Weron Bruno Schulz? The Newly Discovered Short Story “Undula”. In The Polish Review 2021, 66 (4): 106–114; https://scholarlypublishingcollective.org/uip/tpr/article-abstract/66/4/106/291922/Is-Marceli-Weron-Bruno-Schulz-The-Newly-Discovered?redirectedFrom=fulltext
6. Recepcja Holokaustu w Japonii w perspektywie porównawczej: Auschwitz – Nankin – Hiroszima, w: Zagłada Żydów. Studia i Materiały 13 (2018), s. 230–257;
https://www.zagladazydow.pl/index.php/zz/article/view/358.
Rodzaj prowadzonych kursów dydaktycznych i ich tematyka:
- Slavic-Eurasian Studies (Introduction to the Holocaust Studies),
- The World through Paintings (Introduction to the History of Western Art),
- Representation, culture, critique (Introduction to Literary Theory and Criticism),
- Elementary Polish.
See also
Dyskomfort i rozszczelnienie, czyli humanistyki praca z cieniem. Spotkanie z Julią Fiedorczuk
Rozmowa z Julią Fiedorczuk, badaczką i poetką od lat zaangażowaną w promowanie badań ekokrytycznych w Polsce, dotyka co najmniej kilku ważnych tematów. Pierwszym jest kwestia ewolucji ekokrytyki, tak w Polsce, jak i na świecie. Z nurtu niszowego, ekokrytyka stała się jednym z filarów badań literaturoznawczych i ważną częścią badań środowiskowych. Zarazem, uległa pewnemu skostnieniu, któremu – jak pokazuje rozmowa – Julia Fiedorczuk bardzo wyraźnie się przeciwstawia, pokazując wciąż tkwiący w niej potencjał pracy z tekstem i w tekście.
Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.
O kompetencjach polonisty inaczej (cz. 3: rozmowa z Marcinem Miłką)
Zapraszamy do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu "O kompetencjach polonisty inaczej", w którym rozmawiamy o społecznym odbiorze polonistyki oraz możliwościach wykorzystania rozmaitych umiejętności zdobytych na tym kierunku na rynku pracy.
O ciekawości, zwyczajności i opowiadaniu siebie. Spotkanie z Sylwią Błach [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #6]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Gościnią szóstego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" jest Sylwia Błach – pisarka, programistka i influencerka. W tym roku wydała książkę dla dzieci Nie znajdziesz mnie po śladach stóp (wyd. Albus). Rozmawiamy o pracy nad książką dla dzieci i pisaniu jako procesie, który dojrzewa latami. A także o roli ciekawości w relacjach między osobami z różnymi doświadczeniami, znaczeniu dostępności w przestrzeni publicznej oraz o tym, dlaczego najważniejsze historie to te, które pozwalają po prostu zobaczyć człowieka – z całą jego złożonością i unikatowością.