Polish Studies Bulletin

New release

Added on: 25.05.2018
Literature studies

(Nie)przygotowani. Metafora szkoły w polskiej poezji współczesnej

Author/Editor:
ISBN:
978-83-226-3286-4

Książka podejmuje temat wykorzystania w poezji wielkiej metafory ŻYCIE TO SZKOŁA. W celu możliwie szerokiego ujęcia tytułowego problemu w publikacji przywołano kilkaset wierszy i tekstów piosenek autorstwa kilkudziesięciu twórców — od utworów z dwudziestolecia międzywojennego, stanowiących istotną tradycję dla późniejszych ujęć, po tomiki reprezentantów roczników dziewięćdziesiątych. Pierwsza część, Etapy, poświęcona została sposobom użycia metafory szkoły w poezji dwóch okresów: lat 1945-1989 i po roku 1989. Chronologiczne ujęcie pozwala ukazać międzypokoleniowe podobieństwa i różnice w wykorzystaniu szkolnych elementów w funkcji metaforyzującej. W części drugiej (Tematy) zaprezentowano elementy szkolnej rzeczywistości (przybory, typy szkół i etapy edukacji, nauczycieli i uczniów, rozkład zajęć, sposoby kontroli osiągnięć), które budują metafory, umożliwiając zwerbalizowanie w poezji wielu doświadczeń egzystencjalnych (miłości i śmierci, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, poznania samego siebie czy Innego). Zarówno ponadczasowość szkoły jako wielkiej metafory, jak i zmieniające się z czasem strategie metaforyzacji składają się na wielofunkcyjność tego rodzaju twórczych praktyk, które pozwalają uchwycić liczne aspekty życia.

Książka podejmuje temat wykorzystania w poezji wielkiej metafory ŻYCIE TO SZKOŁA. W celu możliwie szerokiego ujęcia tytułowego problemu w publikacji przywołano kilkaset wierszy i tekstów piosenek autorstwa kilkudziesięciu twórców — od utworów z dwudziestolecia międzywojennego, stanowiących istotną tradycję dla późniejszych ujęć, po tomiki reprezentantów roczników dziewięćdziesiątych. Pierwsza część, Etapy, poświęcona została sposobom użycia metafory szkoły w poezji dwóch okresów: lat 1945-1989 i po roku 1989. Chronologiczne ujęcie pozwala ukazać międzypokoleniowe podobieństwa i różnice w wykorzystaniu szkolnych elementów w funkcji metaforyzującej. W części drugiej (Tematy) zaprezentowano elementy szkolnej rzeczywistości (przybory, typy szkół i etapy edukacji, nauczycieli i uczniów, rozkład zajęć, sposoby kontroli osiągnięć), które budują metafory, umożliwiając zwerbalizowanie w poezji wielu doświadczeń egzystencjalnych (miłości i śmierci, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, poznania samego siebie czy Innego). Zarówno ponadczasowość szkoły jako wielkiej metafory, jak i zmieniające się z czasem strategie metaforyzacji składają się na wielofunkcyjność tego rodzaju twórczych praktyk, które pozwalają uchwycić liczne aspekty życia.

List of contents

SPIS TREŚCI

Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . 9

Wstęp(ny kurs) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9
Metafora szkoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11
W polskiej poezji współczesnej . . . . . . . . . . . . . .18


CZĘŚĆ I. ETAPY
ROZDZIAŁ 1. Wychowanie do życia w reżimie: „wagarowicze” i „buntownicy”
(1945–1989) 
Praca domowa z wojny . . . . . . . . . . . . . . . .37
PRL – Państwo Regulujące Lekcje . . . . . . . . . . . . .46
Apolityczne wiersze epoki politycznej . . . . . . . . . . . .49
Lekcje (nie tylko) religii . . . . . . . . . . . . . . . .58
Noblistka „w szkole świata” i w świecie szkoły . . . . . . . .62
Absolwenci – rocznik 1968 . . . . . . . . . . . . . . .65
Buntownik z lekcji śpiewu . . . . . . . . . . . . . . .79
Rok szkolny 1988/1989 . . . . . . . . . . . . . . . .82
Jak przeżyć szkołę: strategie . . . . . . . . . . . . . . .83


ROZDZIAŁ 2. (Po)nowoczesny system edukacji: „starszaki” i „nowi” (po
roku 1989)

„Oblewanie” wolności . . . . . . . . . . . . . . . . .87
„Starszaki”, czyli (dys)kontynuacje . . . . . . . . . . . . .91
Wieczny początkujący . . . . . . . . . . . . . . . . .99
„Zawieszeni”, czyli „z kim się bawić?” . . . . . . . . . . .103
„Nowi”, czyli „przeciw, a nawet za” . . . . . . . . . . . .109
„Poety‑belfra” lekcje sabotażu . . . . . . . . . . . . . .115
(De)scholaryzatorzy . . . . . . . . . . . . . . . . . .119


CZĘŚĆ II. TEMATY
ROZDZIAŁ 3. Przedmioty do przedmiotów, czyli wyprawka szkolna
Wyprawka przed wyprawą . . . . . . . . . . . . . . .127
Poeci w mundurkach, z tornistrem przez świat . . . . . . . .127
Długopisy wierszopisów . . . . . . . . . . . . . . . .134
„Humor” zeszytów . . . . . . . . . . . . . . . . . .142
Ala ma kota i wzięcie . . . . . . . . . . . . . . . . .147
Pakować się rozważnie . . . . . . . . . . . . . . . .164

ROZDZIAŁ 4. Informator kandydata, czyli typy szkół i etapy edukacji
„A życia ile się trzeba uczyć?” . . . . . . . . . . . . . .169
Przedszkolne „zabawy” . . . . . . . . . . . . . . . . .170
Katalog szkół . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179
Niewygodna pierwsza klasa (i kolejne) . . . . . . . . . . .186
Studia o poezji – poezja o studiach . . . . . . . . . . . .194
Kształcenie ustawiczne: blaski i cienie (z przewagą cieni) . . . . .213
Od przedszkola do doktora (i dalej) . . . . . . . . . . .218

ROZDZIAŁ 5. Studiowanie tableau, czyli nauczyciele i uczniowie
(Nie)zbadany nauczyciel . . . . . . . . . . . . . . . .221
Panowie (i panie) od umierania . . . . . . . . . . . . . .223
Nauczyciele (nie do) życia . . . . . . . . . . . . . . . .236
Kadra poza szkołą . . . . . . . . . . . . . . . . . .246
Z Innym w ławce . . . . . . . . . . . . . . . . . .250
„Nasze klasy” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .258
W uczniowskim stroju . . . . . . . . . . . . . . . . .265
„Panody” i inne wiersze . . . . . . . . . . . . . . . .274

ROZDZIAŁ 6. Wszystko zgodnie z planem, czyli harmonogram zajęć
Rozpoczęcie (roku szkolnego). (Se)lekcje . . . . . . . . . . .279
Lekcja 1: język polski . . . . . . . . . . . . . . . . .284
Lekcja 2: historia . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300
Lekcja 3: religia . . . . . . . . . . . . . . . . . . .307
Lekcja 4: języki obce . . . . . . . . . . . . . . . . .310
Blok matematyczno‑przyrodniczy. . . . . . . . . . . . .316
Po lekcjach. Zajęcia dodatkowe . . . . . . . . . . . . . .320
Czas na przerwę . . . . . . . . . . . . . . . . . . .335
Dzień Wagarowicza, czyli (nie)usprawiedliwieni . . . . . . . .338
(Wieczne) wakacje . . . . . . . . . . . . . . . . . .343
Lekcja na całe życie . . . . . . . . . . . . . . . . .347

ROZDZIAŁ 7. Sesja zwana życiem, czyli sposoby kontroli osiągnięć
„Klasówka z metafory” . . . . . . . . . . . . . . . . .351
Kartki o kartkówkach (i wypracowaniach) . . . . . . . . . .352
Dyktat dyktand . . . . . . . . . . . . . . . . . . .357
Pytanie o odpytywanie . . . . . . . . . . . . . . . . .360
Egzegeza egzaminu . . . . . . . . . . . . . . . . . .369

Z dzienniczka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .390
„Śmierć na pięć?” . . . . . . . . . . . . . . . . . . .394
Zakończenie. Powtórzenie wiadomości (dobrych i złych) . . . . . .399
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .405
Indeks utworów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .431
Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .445
Streszczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .457
Résume . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .459
Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .461

Information

Year of publication:
2018
Pages:
464

See also

30.10.2020
Linguistics

Przełomowe dwudziestolecie. Lata 1918–1939 w dziejach języka polskiego

Author/Editor: Ewa Woźniak

Książka stanowi głos w dyskusji nad periodyzacją dziejów polszczyzny, zwłaszcza nad umiejscowieniem w niej lat 1918-1939.

05.10.2018
Literature History

Od Galicji po Amerykę. Literackim tropem XIX-wiecznych podróży

Author/Editor: Tadeusz Budrewicz, Magdalena Katarzyna Sadlik

Niniejsza monografia ukazała sie w 2018 r. Jest to interesująca opowieść o XIX-wiecznych peregrynacjach. Autorzy odkrywają przed Czytelnikiem barwny, wieloaspektowy obraz polskiej kultury końca XIX stulecia.

10.10.2018
Linguistics

Słownictwo z zakresu górnictwa solnego XVI–XVIII wieku na tle polszczyzny ogólnej

Author/Editor: Ewa Katarzyna Horyń

Autorka zebrała i przeanalizowała polską leksykę z zakresu górnictwa solnego w XVI–XVIII w. Prezentacja i opis materiału leksykalnego skoncentrowane są na przedstawieniu słownictwa, które swoją tematyką obejmuje dwie sfery – eksploatację soli i handel nią. Materiał został zgrupowany wokół dwunastu kategorii znaczeniowych istotnych dla odtworzenia leksyki związanej z tą gałęzią przemysłu. 

11.04.2018
Didactics

Tadeusz Czapczyński (1884-1958) Pedagog - literaturoznawca - literat

Author/Editor: Małgorzata Gajak-Toczek

W publikacji zaprezentowano sylwetkę Tadeusza Czapczyńskiego, jednego z wybitnych polonistów międzywojnia, działacza oświatowego, autora podręczników i książek dla nauczycieli, badacza literatury i literata. Szczególnie ważna – zarówno w refleksji nad historią dydaktyki, jak i dla projektowania zmian we współczesnej oświacie – jest jego antropocentryczno-kulturowa wizja kształcenia polonistycznego (literackiego i językowego), która w sposób zasadniczy przyczyniła się do odejścia od dydaktyki bazującej na pamięciowym reprodukowaniu treści w kierunku nauczania angażującego młodych ludzi w proces kształcenia. Ponadto jego studia literaturoznawcze są dowodem na to, że umiejętnie łączył pracę badawczą z warsztatem nauczyciela.  

We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.