Biuletyn Polonistyczny

Wydarzenie

Data wydarzenia: 01.12.2015 - 03.12.2015
Data dodania: 09.09.2015

Wolność słowa i jej granice w dyskursie publicznym

Typ wydarzenia:
Konferencja
Miejscowość:
Łódź
Organizatorzy:

Katedra Literatury Polskiej XX i XXI wieku Uniwersytetu Łódzkiego

zaprasza do udziału w interdyscyplinarnych międzynarodowych konferencjach naukowych z cyklu

Wolność słowa i jej granice w dyskursie publicznym

Część pierwsza (1-3 grudnia 2015), zaplanowana w dwóch blokach tematycznych, ogniskuje się wokół zagadnień:

I. Wolność w kulturze ponowoczesnej (sztuka – filozofia – religia – historia idei)

Reaktywując stare, ale jedno z podstawowych i zawsze aktualne zagadnienie humanistyki, zachęcamy do podjęcia pytań: jak współcześnie manifestuje się wolność (i jak określane są jej granice) w sztuce, filozofii, religii, historii idei. Jakie miejsce zajmuje liberté – pojęcie ze sztandarów nowoczesności – wśród pojęć definiujących epokę ponowoczesną? Proponujemy przyjrzenie się świadectwom poszukiwania odpowiedzi na te pytania, próbom diagnozy zastanej rzeczywistości. Czy w związku z rosnącym znaczeniem praw rynku, politycznej, ekonomicznej i kulturowej globalizacji, uwikłaniem jednostki w sieć koncernów i korporacji, można jeszcze mówić o wolności i czy lekarstwem na to może być próba stworzenia wolności wewnętrznej, indywidualnej duchowej przestrzeni, która pomoże zdystansować się od lęków współczesności?

Czy podejrzliwość i chęć uwolnienia się od wielkich narracji, postrzeganych jako opresywne, zwłaszcza biblijnych i greckich „arcynarracji” wolnościowych (Heller), nie grozi rozmyciem fundamentów europejskiej cywilizacji? A może takie „rozmycie” jest potrzebne? Zatem jak, uwalniając się „od”, uwolnić się „do”. Na ile sekularyzacja, uznawana przez Nietzschego za symptom nowoczesności, funkcjonuje w rzeczywistości ponowoczesnej i czy pozostaje tu strażniczką wolności? Jak duchowość ponowoczesna sytuuje się wobec wielkich narracji religijnych ubiegłych wieków? Czy skrajny liberalizm i tolerancja – paradoksalnie – nie odebrały nam wolności i nie uczyniły nas niewolnikami głoszonych idei?

Czy w dobie wymieszania sacrum z profanum, wysokiego z niskim, kiedy estetyka wzniosłości może być przyjęta jedynie w zwierciadle ironii czy groteski, jest jeszcze miejsce dla wolności w kartezjańskim rozumieniu tego terminu?

Na ile odzyskana przez kraje bloku wschodniego wolność polityczna po 1989 roku, rozumiana jako wolność od totalitarnego systemu, może pomagać w wyzwalaniu człowieka z ukształtowanej przez lata uzależnienia mentalności niewolnika? Czy diagnoza Fromma, wskazująca na atrakcyjność „ucieczki od wolności”, jest ciągle aktualna?

II. Literackie narracje wolnościowe – od modernizmu do współczesności

Proponujemy spojrzenie na literaturę – od schyłku XIX wieku po dzień dzisiejszy – jako na przestrzeń, w której ujawniają się różne sposoby rozumienia wolności. Rozważania ogniskujemy wokół następujących pytań:

Jak manifestuje się wolność w literaturze przełomu XIX i XX wieku; czy fin de siècle, nastroje dekadenckie schyłku wieku sprzyjały refleksji na temat wolności. Jak wolność obecna w dziełach Schopenhauera (m.in. O wolności woli ludzkiej), Nietzscheański kult mocy i indywidualizmu czy Bergsonowska élan vital jako manifestacja niezależnej świadomości człowieka wpływały na literackie sposoby prezentacji wolności;

W jakim stopniu wolność (jej warianty, definicje) była ciekawym tematem dla pisarzy po 1918 roku, po odzyskaniu niepodległości; czy wolność w rozumieniu społeczno-politycznym zdominowała narracje o wolności w latach 20. i 30.; Jak w XX wieku wpływała na różne rozumienia wolności rozwijająca się psychologia (np. freudyzm, behawioryzm);

W jaki sposób tematyzowana jest wolność w literaturze po 1945 roku? Jak z ograniczeniami wolności słowa radzili sobie pisarze chcący poruszać tę problematykę? Jak cenzura – systemowa kontrola słowa w PRL – wpływała na mechanizmy wewnętrznej autocenzury pisarzy i artystów i co to może znaczyć dla nich dzisiaj? Czy likwidacja GUKPiW zlikwidowała mechanizmy autocenzury? Jak (czy) zmieniła narracje pisarzy, którzy publikowali w czasach urzędowej kontroli słowa i już po jej zniesieniu. Czy prawdą jest pogląd, iż cenzura w PRL przyczyniała się do podniesienia poziomu literatury (pisarz nie mógł mówić wprost, więc musiał w większym stopniu pracować nad formą, odwoływać się do paraboli, metafory-kamuflażu, symboliki, by na tym poziomie – poprzez wspólne kody kulturowe – nawiązywać porozumienie z czytelnikiem)?

Czy narracje o wolności zdominowały literaturę „drugiego obiegu”, czy był to tylko jeden z wielu podejmowanych przez niezależne wydawnictwa tematów zakazanych? Czy w ramach publikacji samizdatowych (literatury, ale i publicystyki) toczyły się spory o wolność i sposoby jej rozumienia? Jakie – poza najbardziej oczywistym ujęciem wolności jako politycznej niezależności kraju i narodu – ujawniały się wówczas dyskusje o wolności definiowanej inaczej, np. wolności artystycznej czy wolności wewnętrznej w ujęciu filozoficznym, psychologicznym, religijnym?

Jak o wolności pisała emigracja? Czy sposoby rozumienia wolności w literaturze emigracyjnej różniły się od ujęć krajowych „drugiego obiegu”? Jak optyka pisarzy żyjących w wolnych krajach na Zachodzie różniła się od oficjalnej optyki krajowej? Jak opiniotwórcze ośrodki emigracyjne (Paryż, Londyn i inne) kształtowały opinie Polonii na temat sposobów rozumienia wolności.

Czym była wolność dla debiutujących po 1989 roku? Czy diagnozę Błońskiego o „nowych skamandrytach” można odnieść również do roczników osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych? Jakie rozumienie wolności wyłania się z literatury pisanej w ostatnim dwudziestoleciu? O jaką wolność może walczyć – ukazana przez Nahacza w powieści Osiem cztery – generacja roczników zwolnionych przez historię z walki o niepodległość kraju? Czy dziś w przestrzeni literackiej i publicystycznej możemy mówić o istnieniu cenzury, czy tylko o grze z czytelnikiem lub manipulacji informacją?

Czy, a jeśli tak, to w jaki sposób, problematyka ta determinuje poetykę utworu. Czy istnieją gatunki literackie, za pomocą których łatwiej pisać o wolności?

Przyjrzyjmy się próbom odpowiedzi na powyższe pytania, zawartym w dziełach artystycznych (literatura, sztuki plastyczne, wizualne, teatr i film), w pracach filozofów, historyków idei, psychologów, religioznawców czy socjologów. Oczekujemy na ujęcia szerokie, będące próbą syntezy zarysowanej problematyki, ale i na rozpoznania szczegółowe oraz na analizy pojedynczych tekstów, które z tej perspektywy wydają się ważne i ciekawe.

Zgłoszenia uczestnictwa wraz z abstraktem, liczącym do 600 znaków, prosimy przesyłać do 31 października 2015 r. drogą e‑mailową na adres: wolnosc.konferencja@gmail.com. Opłata konferencyjna wynosi 250 zł. W jej ramach zapewniamy uroczystą kolację, serwis kawowy oraz publikację artykułów, które przejdą proces recenzyjny (double blind review) w numerze tematycznym czasopisma „Folia Litteraria Polonica” (MNiSW, lista B, 7 punktów)

Informacje

Data zgłaszania prelegentów:
30.10.2015 23:00
Data dodania:
9 września 2015; 13:42 (Katarzyna Burska)
Data edycji:
25 listopada 2015; 22:20 (Olga )

Zobacz także

07.10.2015

Pozwolić człowiekowi żyć. Wolność w literaturze — od modernizmu do współczesności. Studencko-doktorancka konferencja naukowa

„Pozwolić człowiekowi ŻYĆ — oto jedyny system i ideologia” — pisał w Szkicach piórkiem Andrzej Bobkowski, uznając wolność za najwyższe prawo. Dostrzegał jednak, że biurokratyzująca się Europa coraz bardziej zagraża wolności. Czy dziś, gdy wyzwolenie z ponadosobowych struktur wydaje się niemożliwe, można nadal doświadczać uczucia swobody, głębokiego oddechu życia? Co stało się z jedną z najważniejszych wartości kultury — wolnością stanowienia o sobie?

31.05.2016

"Wolność i wyobraźnia w literaturze dziecięcej" - Ogólnopolska Konferencja Naukowa

Ogólnopolska Konferencja Naukowa pod tytułem Wolność I wyobraźnia w literaturze dziecięcej będzie poświęcona aspektom wolności i wyobraźni w literaturze i książce dziecięcej, współczesnej i dawnej. 

15.02.2017

Współczesna literatura anglojęzyczna w Polsce

Szanowni Państwo,   W 2007 roku Katedra Literatury i Kultury Brytyjskiej Uniwersytetu Łódzkiego zorganizowała pierwszą konferencję „Współczesna literatura brytyjska w Polsce” podczas której, w gronie literaturoznawców i przekładoznawców, wspólnie zastanawialiśmy się nad obrazem współczesnej literatury brytyjskiej i zjawisk jej towarzyszących w oczach polskiego odbiorcy.     Dziś, niemalże dekadę później, zapraszamy Państwa do udziału w drugiej edycji naszej konferencji. Tym razem jednak poszerzamy pole widzenia i proponujemy przyjrzeć się literaturze anglojęzycznej – brytyjskiej, amerykańskiej i literaturze byłych kolonii brytyjskich – w Polsce.     W ramach konferencji chcielibyśmy wspólnie zastanowić się, jak, w świetle zmian politycznych, społecznych i kulturowych, jakie zaszły przez ostatnie lata w Polsce Europie i na świecie, przedstawia się dziś obecność tych literatur w naszym kraju.     Czy dziś, gdy Polacy stanowią  największą grupę obcokrajowców w Wielkiej Brytanii, możemy mówić o wzmożonym zainteresowaniu brytyjskością i wzroście popularności literatury z Wysp Brytyjskich w Polsce? Czy „lista obecności” współczesnych pisarzy angielskich, szkockich i irlandzkich wzbogaciła się o nowe nazwiska?   Jak kulturowa i gospodarcza hegemonia Stanów Zjednoczonych wpływa  na funkcjonowanie mediów i rynku wydawniczego w Polsce?   Czy i jak literatura postkolonialna z byłych kolonii brytyjskich – Indii, krajów afrykańskich, Karaibów czy Australii i Nowej Zelandii – jest obecna w Polsce?   Głównymi zagadnieniami konferencji będą:

07.09.2016

Tradycje o wojowniku w kulturze historycznej średniowiecza

W średniowiecznych wyobrażeniach ludzie miecza – prości wojownicy, rycerze czy też wielcy bohaterowie – często zajmowali miejsce zaszczytne. Sławni i wybitni, jak Roland, byli naśladowani. Opowieści im poświęcone pełniły specyficzną funkcję – kształtowały wzorce postępowań, egzemplifikowały cechy, którymi mieli charakteryzować się uczestnicy średniowiecznych bitew. Każda z tych postaci, wymodelowanych przez autorów opowieści, uosabiała cechy godne naśladowania, albo też – jak w przypadku zhańbionych tchórzy i zdrajców – zachowania godne potępienia. Tematem organizowanej przez nas konferencji są sposoby prezentacji bohaterów i antybohaterów – zarówno rzeczywistych, jak i fikcyjnych – w kulturze średniowiecznej Polski oraz Europy kręgu łacińskiego. Zależy nam na zademonstrowaniu, jak opowieści o wojownikach wchodziły w obręb historycznej świadomości społeczeństw średniowiecznych. Interesuje nas mechanizm działania mitów bohaterskich, który doprowadził do tego, że Starkadr, Teodoryk Wielki czy Attyla zastąpili w średniowiecznym świecie antycznych herosów. Warto przyjrzeć się również tym postaciom, które splamiły się tchórzostwem, uciekły z pola bitwy, zdradziły swych panów lub nawet podniosły rękę na swych władców. Chcemy możliwie najszerzej spojrzeć na elementy konstruujące tożsamość wojowników, również poprzez przykłady postaw antyheroicznych.

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywanena Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Sprawdź informacje o plikach cookies.