Call for papers, Wittlin w kontekstach

W 2026 roku przypadają okrągłe rocznice urodzin i śmierci Józefa Wittlina (1896-1976). Chcielibyśmy pokazać jego dzieło w nowych kontekstach porównawczych, zarówno stricte literackich, jak i wychodzących poza obszar historii literatury w kierunku filozofii oraz historii idei.

Wittlin jest pisarzem, który od kilkunastu lat budzi coraz żywsze zainteresowanie literaturoznawców, czego dowodem znaczny wzrost liczby publikacji poświęconych jego spuściźnie. Do namysłu skłania fakt, że jego utwory nie tylko są wznawiane w Polsce, ale również intensywnie tłumaczone na obce języki. Wydaje się zatem, że to dobry moment, aby odkryć Wittlina nie tylko jako ważnego twórcę emigracyjnego, współtworzącego kanon dwudziestowiecznej literatury polskiej, ale także jako pisarza uczestniczącego i poruszającego się w obszarze literatury światowej, w permanentnym dialogu z jej wielkimi dziełami i ważkimi ideami, co czynił jako poeta i prozaik, ale także eseista, recenzent, krytyk i tłumacz.

Przyglądając się dziełu Wittlina, chcielibyśmy wyjść poza obszar już komentowany (m.in. związek pisarstwa Wittlina z Homerem i kulturą antyczną,  pisarska przyjaźń z Josephem Rothem, Hymny w kontekście ekspresjonizmu niemieckiego). Proponujemy namysł nad więzami, łączącymi Wittlina z innymi pisarzami i poetami, inspiracjami, które ujawniają się zarówno w poezji, jak i w eseistyce. Warto szerzej niż dotąd uwzględnić to, że znaczącą część tej ostatniej wypełniają omówienia twórczości autorów innych kręgów językowych, przede wszystkim niemieckiego, ale także francuskiego, angielskiego i hiszpańskiego. Jak się zdaje, jakieś ślady tych lektur można wytropić także w wittlinowskiej poezji. Eseistyka prowadzi też ku drugiemu interesującemu nas obszarowi, tzn. umieszczeniu pisarstwa Wittlina w perspektywie historii idei. Wittlin jest komentatorem wielu koncepcji filozoficznych, społecznych, religijnych, estetycznych i do niektórych z nich powraca w wielu odsłonach. Wśród podejmowanych przez niego zagadnień z tego kręgu można wymienić nie tylko pacyfizm czy franciszkanizm (o czym pisano już wcześniej), ale także demokrację, idee wolnościowe, nacjonalizm, kapitalizm, problem asymilacji mniejszości, etyczne wartościowanie sztuki i literatury, filozofię egzystencji, pytania o naturę konfliktów religijnych, istotę wielokulturowości i wiele innych.

Propozycje artykułów można przesyłać na adres: dorota.siwor@uj.edu.pl