Polish Studies Newsletter

Journal issue no.

Added on: 29.10.2018
Literature History

List jako szczególny gatunek literacki

List jako gatunek literatury okolicznościowej i użytkowej cechuje się ogromną różnorodnością (listy fikcyjne, paraliterackie i literackie). Cenimy go jako dokument biograficzny i historyczny zarazem, wiedząc, że może, choć nie musi, posiadać znaczne walory literackie. Wartość artystyczna listu zależy od nadawcy, w mniejszym nawet stopniu od jego stanowiska w hierarchii społecznej i od treści przekazywanych przez niego wybranym osobom z jego kręgu), w tym informacji niekiedy tajemnych, nieznanych ogółowi, w większym stopniu zaś – od jego inwencji i sprawności pióra.

Monograficzny numer XXIII rocznika „Napis” przygotowany pod hasłem List jako szczególny gatunek literacki (2017), ukazuje wagę granic poszanowania intymności, kwestię prawa do wydawania (a zatem upubliczniania) listów mniej lub bardziej znanych nadawców, które zawierają treści intymne i ujawniają drastyczne zdarzenia z życia, nierzadko wpływające na kształtowanie się ich psychiki. Decyzja o edycji korespondencji, odsłaniającej nie tylko relacje osobiste między nadawcą a adresatem, lecz nieznane, niekiedy nawet szokujące kulisy interesujących zdarzeń, może być tyleż ważna, co kontrowersyjna.

W najnowszej serii czasopisma „Napis” poruszane są następujące zagadnienia:

  • list jako dokument biograficzny i historyczny, źródło informacji o nadawcy i adresacie, a także określonym środowisku: literackim, społeczno-politycznym i kulturowym danego okresu;
  • list jako gatunek piśmiennictwa publicystycznego (Henryk Sienkiewicz);
  • list prozatorski a list wierszowany;
  • wydania krytyczne niepublikowanych dotąd listów Aleksandra Linowskiego, Marii Konopnickiej, Jana Lemańskego, Elizy Orzeszkowej;
  • analizy i interpretacje bloków korespondencji familii Radziwiłłów, Henryka Sienkiewicza, Stanisława i Aleksandra Leszka Dunin Borkowskich, Anny Kowalskiej i Marii Dąbrowskiej, Jerzego Giedroycia i Jana Lechonia;
  • zagadnienia techniczne edycji listów (odczytywanie, emendacje, objaśnienia);
  • wyzwania i możliwości cyfrowej edycji korespondencji (dialogiczność; nowe perspektywy układu – tematycznego, chronologicznego, personalnego).

List of contents

Wstęp: Łamanie pięczeci. List jako szczególny gatunek literacki (Barbara Wolska).

I. Rozprawy i materiały

Mariola Jarczykowa (Uniwersytet Śląski w Katowicach), Familijne „pisania” żon i córek Radziwiłłów z XVII wieku.

Iwona Maciejewska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie), Intrygujący trójgłos - małżeństwo Magdaleny i Hieronima Floriana Radziwiłła w świetle listów Konstancji z Gnińskich Czapskiej.

Monika Urbańska (Uniwersytet Łódzki), Listy prozatorskie w „Zabawach Przyjemnych i Pożytecznych” - autorzy, tematy, funkcje.

Tadeusz Półchłopek (Uniwersytet Rzeszowski), Epistolarny portret cesarskiego szambelana - mecenasa polskiej kultury. Korespondencja Stanisława Dunina Borkowskiego do autora „Parafiańszczyzny”.

Jolanta Sztachelska (Uniwersytet w Białymstoku), Z wycieczki na Wschód. O innej Europie oraz o gatunkowej płynności listu w korespondencjach podróżniczych Henryka Sienkiewicza.

Maria Krajewska (Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie), Listy Marii Konopnickiej do rodziny Majewskich w zbiorach Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Beata Dorosz (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), „Co by były, gdyby...”, czyli o (dwóch) możliwych, a niezrealizowanych historiach emigracyjnych.

Ewa Głębicka (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), Rzecz prywatna, rzecz sekretna. O granicach intymności w korespondencji Marii Dąbrowskiej i Anny Kowalskiej z lat 1946-1948.

II. Pasje i potyczki edytorskie i tekstologiczne

Bożena Mazurkowa (Uniwersytet Śląski w Katowicach), Cztery nieznane listy Aleksandra Linowskiego do Adama Kazimierza Czartoryskiego (1804-1805).

Aleksander Linowski, [Listy do Adama Kazimierza Czartoryskiego], oprac. Bożena Mazurkowa.

Iwona Wiśniewska (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), Prawda i prostota a dziwactwa mody. Nieznany list Orzeszkowej do NN - anegdota kostiumowa.

Beata Utkowska (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Listy Jana Lemańskiego do Stefana Żeromskiego i jego rodziny.

Agnieszka Bąbel (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), Siedem kartek, siedem nieszczęść. Fragmenty dziennika Marii z Trębickich Faleńskiej w zbiorach Biblioteki Narodowej.

[Fragmenty dziennika Marii Faleńskiej], oprac. Agnieszka Bąbel.

Grażyna Legutko (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Edytorskie problemy i wątpliwości związane z polskim wydaniem rosyjskojęzycznych listów Marii Sieroszewskiej do ojca (1925-1933).

Daniel Dzienisiewicz, Piotr Wierzchoń (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Z prac nad korpusem polsko- oraz rosyjskojęzycznych wiadomości przesłanych na kartach pocztowych w drugiej połowie XX w. Zagadnienia transkrypcji i anotowania.

Joanna Hałaczkiewicz (Uniwersytet Jagielloński, Kraków), Elektroniczne wydawanie korespondencji - dokonania i perspektywy.

III. Varia

Grzegorz Zając (Uniwersytet Jagielloński, Kraków), Trembecki czy Wybicki? Raz jeszcze o autorstwie wiersza „Do Kajetana Węgierskiego”.

Barbara Wąsik (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie), Na cenzurowanym - trudne relacje między kobietami w powieściach Zofii Niedźwiedzkiej.

Kamila Budrowska (Uniwersytet w Białymstoku), „O twórczości Kazimiery Iłłakowiczówny”. Materiał archiwalny z zespołu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk z połowy 1955 roku.

Wiktor Gardocki (Uniwersytet w Białymstoku), „Kukułki lecą, lecą” (1987). Pierwowzór opowieści „Jeszcze ich słyszę, widzę jeszcze” Tadeusza Nowaka.

Tadeusz Nowak, Kukułki lecą, lecą [fragmenty], do druku podał Wiktor Gardocki.

List. Prace studentów ASP w Warszawie.

Komentarze autorów do fotografii.

IV. Recenzje

Marcin Lutomierski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń), Listy emigrantów (Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Listy 1941-1956, oprac. B. Dorosz przy współpracy P. Kądzieli, Wyd. IBL PAN, Warszawa 2016).

Marek Pąkciński (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), Ku zbliżeniu z rosyjską kulturą (Anna Sobieska, Wokół Aleksandra Błoka. Z dziejów polskich fascynacji kulturą i literaturą rosyjską, Wyd. IBL PAN, Warszawa 2015).

Irena Kadulska (Uniwersytet Gdański), Kaligrafia - sztuka chińskich znaków (Sun Min, Papier, tusz i pędzel, czyli traktat o chińskiej kaligrafii, tłum. zespół, Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2017).

 

Noty o autorach artykułów.

 

 

 

 

Information

Added on:
29 October 2018; 22:50 (Piotr Bordzoł)
Edited on:
29 October 2018; 22:50 (Piotr Bordzoł)

Recently added issues


See also

13.11.2019
Literature History

Napis. Pismo Poświęcone Literaturze Okolicznościowej i Użytkowej | (XXIV) | 2018

Journal issue title: Nie tylko wiersz, nie tolko roman. Literatura polska i rosyjska w kontekście gatunków literackich

17.01.2022
Literature studies

Napis. Pismo Poświęcone Literaturze Okolicznościowej i Użytkowej | XXVII | 2021

Journal issue title: Izolacja i komunikacja. Rozważania nad formami komunikacji literackiej i kulturowej

Artykuły zebrane w tym tomie „Napisu” są reakcją na nowe zjawiska kulturowe, związane z restrykcjami wymuszonymi izolacją w dobie pandemii Covid-19 (jak zdalna wymiana informacji, nowe formy pracy i rozrywki online).

12.02.2021
Literature studies

Napis. Pismo Poświęcone Literaturze Okolicznościowej i Użytkowej | XXVI | 2020

Journal issue title: Errare humanum est. Błędy w badaniach humanistycznych, ich rodzaje i konsekwencje

XXVI numer „Napisu” gromadzi teksty z różnych dziedzin, począwszy od filozofów i historyków nauki, poprzez literaturoznawców, po edytorów, tekstologów i redaktorów, czerpiących przykłady z własnej praktyki. Artykuły poświęcone są takim tematom, jak pojmowanie istoty błędu i typologia omyłek naukowych, uproszczenia i przekłamania w badaniach biograficznych, rozmaite aspekty edytorstwa, rozumianego przede wszystkim jako szacunek dla źródeł i żmudna praca nad tekstem. Bogato reprezentowany jest również dział recenzji – specyficznego gatunku, którego zadanie wiąże się z oceną wartości i prawdziwości cudzej pracy: pochwałą osiągnięć autora książki i wskazaniem jego niedociągnięć.

We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.