Article / interview
Biblioteka, która wychodzi do człowieka. Spotkanie w Ośrodku Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych w Toruniu
Co sprawia, że biblioteka staje się miejscem dostępnym dla osób o bardzo różnych potrzebach? Jak zmieniały się sposoby udostępniania literatury osobom z niepełnosprawnościami na przestrzeni ostatnich czterech dekad? I czego o roli kultury można dowiedzieć się z codziennej pracy z czytelnikami?
[NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #8]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, zajmującymi się na różne sposoby tematyką niepełnosprawności.
W ósmym odcinku serii „Niepełnosprawność i zaangażowanie” rozmawiamy z Arletą Tuleyą, Magdaleną Gogulską i Julitą Niedźwiecką-Ambroziak z Ośrodka Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych w Toruniu, działającego w strukturach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej.
Punktem wyjścia jest historia Ośrodka – jednej z najstarszych tego typu instytucji w Polsce. Ale rozmowa prowadzi znacznie dalej. Dotyczy przemian w rozumieniu dostępności, rozwoju technologii wspierających czytanie, zmieniających się potrzeb użytkowników oraz miejsca biblioteki we współczesnym życiu społecznym. Rozmówczynie opowiadają także o pracy, która wykracza poza mury bibliotek oraz o codziennych spotkaniach, z których rodzą się długotrwałe relacje.
Arleta Tuleya – kierownik Ośrodka w latach 2018-2026 i pedagog. W swojej pracy szczególnie koncentrowała się na działaniach czytelniczo-terapeutycznych, organizacji wydarzeń dla użytkowników oraz inicjatywach integrujących środowisko czytelników, takich jak Galeria Ośrodka czy klub filmowy dla osób niewidomych i słabowidzących.
Magdalena Gogulska na co dzień odpowiada za obsługę wypożyczalni na parterze, dostarczanie materiałów bibliotecznych do domów czytelników oraz prowadzenie Dyskusyjnego Klubu Książki. Współorganizuje także spotkania i wydarzenia dla użytkowników. W 2026 roku przejęła obowiązki kierownika Ośrodka.
Julita Niedźwiecka-Ambroziak – doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauki o komunikacji społecznej i mediach, związana z Ośrodkiem od 2018 roku. Koordynuje pracę 29 punktów bibliotecznych funkcjonujących w oparciu o zbiory Ośrodka oraz projekty służące jego rozwojowi i doposażeniu. Pełni również funkcję koordynatorki do spraw dostępności w Książnicy Kopernikańskiej.
Rozmowę przeprowadziła Ewa Pakalska – bibliografka w Instytucie Badań Literackich PAN i w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Naukowo zajmuje się problematyką niepełnosprawności w literaturze dziecięco-młodzieżowej.
W rozmowie wspomniano następujące osoby i publikacje:
- Franciszek Czajkowski – pomysłodawca i wieloletni kierownik OCCiN
- „Człowiek jest nieskończonym źródłem inspiracji. Czterdzieści lat Ośrodka Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych WBP − Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. Wspomnienia pracowników”, red. Julita Niedźwiecka-Ambroziak, Toruń 2024, [dostęp online:] Publikacja jubileuszowa OCCiN.pdf.
Strona internetowa Ośrodka: https://ksiaznica.torun.pl/kontakt/occin.html
Profil Ośrodka na Facebooku: https://www.facebook.com/occintorun
Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Montaż odcinka: Klaudia Muca-Małek
Na okładce od lewej: Magdalena Gogulska, Arleta Tuleya i Julita Niedźwiecka-Ambroziak (fot. Ewa Pakalska).
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/
https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Information
ORCID: 0000-0003-1276-7156
Projekty badawcze:
-
Cyfrowa infrastruktura badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL – w ramach Działania 4.2 Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 (POIR), czas realizacji: 2021-2023, charakter udziału: wykonawca, wkład w tworzenie wartości niematerialnych i prawnych projektu, projekt afiliowany w: Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe afiliowane przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, kierownik grantu: Tomasz Parkoła.
-
Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata.
See also
O ciekawości, zwyczajności i opowiadaniu siebie. Spotkanie z Sylwią Błach [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #6]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Gościnią szóstego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" jest Sylwia Błach – pisarka, programistka i influencerka. W tym roku wydała książkę dla dzieci Nie znajdziesz mnie po śladach stóp (wyd. Albus). Rozmawiamy o pracy nad książką dla dzieci i pisaniu jako procesie, który dojrzewa latami. A także o roli ciekawości w relacjach między osobami z różnymi doświadczeniami, znaczeniu dostępności w przestrzeni publicznej oraz o tym, dlaczego najważniejsze historie to te, które pozwalają po prostu zobaczyć człowieka – z całą jego złożonością i unikatowością.
Sztuka jest najlepszą formą aktywizmu. Rozmowa z Dominiką Filipowicz [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #2]
Niepełnosprawność i zaangażowanie - pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. W drugim odcinku tej serii rozmawiamy o niepełnosprawności, poezji i aktywizmie z poetką i aktywistką Dominiką Filipowicz.
O niedostatkach troski i potrzebie empatii. Rozmowa z Dorotą Danielewicz i Magdaleną Moskal. [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #1]
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem przewodnim tworzymy serię rozmów z aktywistami i aktywistkami, z pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczkami, związanymi na różne sposoby z tematem niepełnosprawności. Do rozmowy w pierwszym odcinku tej serii zaprosiliśmy autorki książek o doświadczeniu niepełnosprawności i opieki: Dorotę Danielewicz, autorkę Drogi Jana (2020) oraz Magdalenę Moskal, autorkę książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (2021).
Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.