Polish Studies Newsletter

Event

Date of the event: 13.11.2023 - 14.11.2023
Added on: 30.01.2023

Praktyki autorefleksji w XX- i XXI-wiecznym dyskursie humanistycznymw kontekście badań postzależnościowych

Type of the event:
Conference
City or town:
Poznań

Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych (z siedzibą na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego) oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM zapraszają na konferencję naukową, która odbędzie się w Poznaniu 13–14 listopada 2023 roku.

Zdj. Min An/Pexels

Punktem wyjścia refleksji konferencyjnej jest metafora „wiedzy usytuowanej”. Donna Haraway użyła jej w eseju pt. Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy, upominając się o uwzględnienie w dyskursie naukowym punktu widzenia osoby mówiącej. Wiedza usytuowana lokuje się pomiędzy złudzeniem naukowego obiektywizmu a radykalnym konstruktywizmem, postrzegającym dyskurs naukowy jako wytwór retoryki. Znajduje zastosowanie w szczególności wtedy, kiedy mówimy o kwestiach związanych z polityką i etyką, kiedy podmiot zadaje pytania dotyczące relacji władzy i jej konstruktów: płci, rasy, klasy i innych.

Zmiana w refleksji nad usytuowaniem osób tworzących dyskurs nauk humanistycznych i społecznych zachodzi na naszych oczach. Coraz częściej gotowi jesteśmy przyznać, że obszar, który opisuje humanistyka, nie jest racjonalny, spójny i homogeniczny, ale fragmentaryczny, jednostkowy i zmysłowy. Podkreślenie roli subiektywnego doświadczania świata nie oznacza jednak porzucenia teorii i uogólniania. Antropolożka Kirsten Hastrup, mimo sceptycyzmu wobec pozytywistycznej wizji nauki, deklarowała, że w jej przekonaniu istnieje: „przestrzeń dyskursywna, w której równie racjonalne sposoby mówienia o otoczeniu mogą być sobie przeciwstawiane w sposób sensowny. Doświadczenie względności nie pociąga za sobą absolutnej niewspółmierności”.

W antropologii impulsem do takiego przewartościowania stały się trudne do zracjonalizowania zjawiska, które może oddać jedynie dyskurs zapośredniczony przez mówiące „ja”, „ja” etnologa, który wchodzi w rolę informatora.. Coraz więcej naukowców i naukowczyń podąża śladem Didiera Eribona i mówi o swoim usytuowaniu w historii, społeczeństwie i przestrzeni.

W literaturoznawstwie początek tej zmiany wyznacza kryzys modelu strukturalistycznego; kolejne wynikają ze stopniowo rozwijającego się paradygmatu nowej humanistyki. Nowa humanistyka i jej poszukujące, otwarte na transdyscyplinarność metody to wyrazista i energiczna próba praktykowania teorii przy jednoczesnym jej stwarzaniu. Daje się więc czytać przede wszystkim jako perspektywa spojrzenia na dany problem, co wynika też z miejsca, jakie zajmuje badacz i badaczka: nie chodzi o przyjmowanie zewnętrznego punktu widzenia, ale o to, żeby być w środowisku, w którego badania jest się zaangażowanym. W pracach tematyzujących podejście nowohumanistyczne wybrzmiewa też ważny aspekt czynnościowy humanistyki: uczestnictwo w tworzeniu społecznych dyskursów. Brać w czymś udział, to kłócić się, nie zgadzać, szukać konsensusu, inspirować się sobą, a nie tylko tłumaczyć, czyli objaśniać.

Dokonywane pod auspicjami gry z instancjami nadawczo-odbiorczymi literackie eksperymenty autotematyczne drugiej połowy XX wieku zastąpiła autorefleksja badaczy i badaczek literatury nad narzędziami i teoriami, którymi się posługujemy. Niekiedy wzbraniamy się przed adaptowaniem metod z Zachodu w obawie o ich adekwatność i naszą potencjalną „autokolonizację”. Strategią przeciwną jest próba wypracowania własnych strategii badawczych, dostosowanych do półperyferyjnego kontekstu obszaru, w którym jesteśmy umiejscowieni.

Piętnaście lat temu badania postzależnościowe natrafiły właśnie na taką krytykę, ale skutecznie otworzyły też nowe ścieżki dostępu do zawartych w rodzimej literaturze i kulturze projektów tożsamościowych, form postrzegania rzeczywistości społecznej i politycznej, które zawierały i zawierają rozmaite ślady uwikłania w dyskursy władzy i podporządkowania. Jako jeden z najgorętszych tematów ówczesnej polskiej humanistyki tworzący się dyskurs postzależnościowy niósł ze sobą wyraziste przekonania, również o roli humanistyki.

Proponujemy dyskusję skupioną wokół następujących zagadnień:

  • usytuowań refleksji związanych z polityką i etyką, pytań dotyczących relacji władzy oraz jej konstruktów: płci, rasy, klasy i innych;
  • (nie)autorefleksyjności  polskiej humanistyki; sposobów jej godzenia się ze statusem wiedzy usytuowanej
  • form przecięcia literatury i dyskursu naukowego: autobiografii, autoetnografii i biografii akademickich;
  • tematyzowania akademii jako pola negocjacji i sporu o władzę: od powieści akademickiej do działań performatywnych;
  • dyskusji nad pochodzeniem praktyk i narzędzi badawczych, sporów o tożsamość metodologii;
  • literatury i sztuki autotematycznej.

Zgłoszenia wystąpień prosimy przesyłać do 30 kwietnia 2023 pod adresy organizatorek konferencji. Opłata konferencyjna wynosi  400 PLN i nie obejmuje kosztów noclegu.

prof. UAM dr hab. Małgorzata Zduniak

mzudniak@amu.edu.pl

dr Emilia Kledzik

emilia.kledzik@amu.edu.pl

Informacja Organizatorów

Information

Application deadline for speakers:
30.04.2023
Fee:
400 zł
Added on:
30 January 2023; 22:30 (Piotr Bordzoł)
Edited on:
30 January 2023; 22:30 (Piotr Bordzoł)

See also

06.11.2019

Empatia, gościnność, solidarność w literaturze polskiej od XIX do XXI wieku

Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych oraz Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego zapraszają do uczestnictwa w konferencji naukowej "Empatia, gościnność, solidarność w literaturze polskiej od XIX do XXI wieku", która odbędzie się w Krakowie w dniach 14-16 października 2020 r.

07.01.2022

Dyskursy władzy / ogólnopolska konferencja naukowa

Kiedy podmiot jest niczym, wszystko jest władzą — pisze w książce Prawda i władza polski komentator myśli Michela Foucaulta, Michał Podniesiński. Proces ujarzmiania (assujettissement) podmiotu w kulturze i cywilizacji Zachodu wraz z dominacją praktyk biowładzy stał się już tak nieodłączną częścią dyskursu politycznego, że coraz trudniej o jego dostrzeżenie i krytykę, zwłaszcza w dobie kryzysu intelektualnych autorytetów i przejmowania pluralistycznych mediów przez rozmaite grupy nacisku. Będąca owocem przemian demokratycznych decentralizacja władzy prowadzi wówczas do jej recentralizacji w innych instytucjach: innymi więc słowy do transferu władzy na inne poziomy, oswajające mechanizmy kontroli dla ich lepszego wdrożenia na wyższym poziomie nadzoru. 

17.07.2018

Z jakiej perspektywy oglądać perspektywę? O (po)widokach badań humanistycznych / Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Zakład Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich Uniwersytetu Warszawskiego zaprasza do udziału w  Międzynarodowej Konferencji Naukowej Z jakiej perspektywy oglądać perspektywę? O (po)widokach badań humanistycznych, która odbędzie się w dniach 21–22 września 2018 roku w Pałacu Kazimierzowskim w Warszawie.

16.04.2021

Konferencja "Ekologia w dyskursie. Wokół animal studies"

Konferencja "Ekologia w dyskursie. Wokół animal studies" Do uczestnictwa zapraszamy tak doświadczonych naukowców jak i studentów oraz doktorantów. Nazwa cyklu konferencji: Ekologia w dyskursie. Wokół animal studies Główny organizator: Szkoła Doktorska, Akademia Pomorska w Słupsku Termin: 17-18 czerwca 2021 Miejsce: Słupsk (online)

We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.