Polish Studies Newsletter

Event

Date of the event: 24.10.2022 g.09:30 - 26.10.2022
Added on: 30.05.2022

Narracje o tworzeniu - opowieści artystów. W stronę historii historii tworzenia

Type of the event:
Conference
City or town:
Kraków

Pracownia Badań nad Procesem Twórczym, Katedra Historii Literatury Polskiej XX Wieku oraz Katedra Antropologii Literatury i Badań Kulturowych na Wydziale Polonistyki UJ zapraszają do udziału w konferencji Narracje o tworzeniu - opowieści artystów. W stronę historii historii tworzenia.

autor: cottonbro, źródło: https://www.pexels.com/

Pisarze – a zwłaszcza poeci – najczęściej wolą dawać do zrozumienia, że tworzą w przystępie pięknego szału, pod wpływem ekstatycznej intuicji, toteż zgrozą przejęłaby ich perspektywa wpuszczenia publiczności za scenę, gdzie można by zobaczyć myśl wytężoną i chwiejną w stanie surowym, prawdziwe cele osiągane dopiero w ostatniej chwili, niezliczone błyskawice pomysłów, które nie rozwinęły się w pełni, produkty wyobraźni nierozwinięte całkowicie, ale odrzucone z rozpaczą, jako niemożliwe do przyjęcia, ostrożne selekcje i eliminacje, żmudne kreślenie i dopisywanie . 

Sformułowana w roku 1846 uwaga Edgara Allana Poe identyfikuje jedną z typowych strategii pisarskich – mianowicie strategię ukrywania (przed wzrokiem czytelników) procesu twórczego, strategię chronienia (przed zaciekawieniem krytyków) intymności pisarskiej pracowni. Kultura XIX i XX wieku  zna też postawę dokładnie przeciwstawną – postawę odsłaniania tego wszystkiego, co w teatralnej metaforze Poego wyobrażone zostaje pod figurą zascenia i jego maszynerii. Postawa ta realizuje się rozmaicie, w tym – poprzez budowanie autorskich relacji o twórczych działaniach.

Narracje autopoietyczne (opowieści o własnym tworzeniu) pojawiają się w prywatnej korespondencji, w dziennikach i pamiętnikach, w artykułach i esejach a także w utworach, realizujących „tradycyjne” gatunki literackie, jak powieść czy opowiadanie. Zjawisko tak rozumianego „pisarstwa autopoietycznego” zyskuje wysoką intensywność w dwudziestowiecznym modernizmie, jest też, bez wątpienia, częścią najnowszej, współczesnej nam kultury literackiej. Za sprawą literatury nowoczesnej i ponowoczesnej „narracja autopoietyczna” zyskała wielorakie funkcje, stając się praktyką twórczą, strategią komunikacyjną i promocyjną, może nawet – gatunkiem literackim. We wszystkich tych wymiarach autorskie „pisanie o tworzeniu” posiada swoją historię: sposoby i modele narracji autopoietycznej są historycznie zmienne, podlegają przemianom wraz z całą kulturą literacką, której część stanowią. Ta historia narracji autopoietycznej może być rozmaicie opowiadana.

Wśród proponowanych dotąd konceptualizacji tej problematyki pojawił się również projekt uprawiania „historii historii tworzenia”, a więc badania dziejów autorskich opowieści o akcie twórczym (por. Magdalena Popiel pt. Świat artysty. Modernistyczne estetyki tworzenia 2018). Właśnie ten projekt chcemy poddać pod dyskusję i pod krytyczną próbę realizacji w konferencyjnej debacie. Zapraszamy zatem do refleksji nad (historycznie ulokowanym i warunkowym) fenomenem „opowieści autopoietycznej”. Co istotne, zakres obserwacji chcemy poszerzyć tak, by obejmował nie tylko literaturę, lecz również działania twórcze w polu innych sztuk.

Najogólniejsze pytanie konferencji brzmi: jak zmieniały się (i jak nadal się zmieniają) uwarunkowania i style opowieści, za pomocą których artystki i artyści przedstawiają procesy twórcze.  

Przykładowe obszary problemowe, możliwe do omawiania w konferencyjnych wystąpieniach:

1. Analizy i interpretacje wybranych opowieści o tworzeniu zawartych w dokumentach osobistych, esejach, utworach literackich (omówienia zjawisk słabo rozpoznanych / re-interpretacje zjawisk dotąd opisywanych).

2. Próby ujęć syntetycznych (wskazywanie i opisywanie wątków „historii historii tworzenia”) oraz komparatystycznych (studia porównawcze nad fenomenem narracji autopoietycznej).

3. Poetyki i retoryki narracji autopoietycznych.

4. Narracje autopoietyczne – między faktografią a mityzacją.

5. Artyści jako komentatorzy procesu twórczego innych artystów. Artyści jako teoretycy tworzenia

6. Czy i w jaki sposób „historia historii tworzenia” tworzy warianty kulturowej historii literatury?

7. „Historie tworzenia” pisane przez artystów sztuk plastycznych, wizualnych, artystów teatru i filmu, muzyków etc.

8. Przednowoczesne opowieści o tworzenie, narracje autopoietyczne twórców literatury dawnej.  

W zależności od sytuacji epidemiologicznej, konferencja odbędzie się w trybie stacjonarnym, zdalnym lub mieszanym.

Udział w trybie stacjonarnym będzie wiązał się z opłatą konferencyjną.

Propozycje wystąpień (temat wraz z abstraktem) prosimy nadsyłać na adres mailowy: mateusz.antoniuk@uj.edu.pl do 30.06.2022 roku.

Konferencja jest częścią projektu „Polska kultura tekstotwórczości”, realizowanego przez Pracownię Badań nad Procesem Twórczym w ramach Humanistycznego Konsorcjum Naukowego, stworzonego przez Wydział Polonistyki UJ oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM.

Serdecznie zapraszamy!


Komitet organizacyjny:

prof. dr hab. Magdalena Popiel

dr hab. Mateusz Antoniuk

dr Dominika Niedźwiedź

mgr Kamil Kaczmarek

mgr Maciej Wcisło


PROGRAM WYDARZENIA

Dzień I   24.10.2022
W KRĘGU AUTOPOIESIS – OTWARCIA (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)

  • 9.30 – Inauguracja konferencji
  • 9.40 – 10.00    Michał Paweł Markowski (University of Illinois Chicago, UJ), Autopoiesis, czyli nowoczesna histeria
  • 10.00 – 10.20  Magdalena Rembowska-Płuciennik (IBL PAN), Opowiem ci o tobie. Motywacje użycia narracji drugoosobowej w literaturze fikcjonalnej i niefikcjonalnej
  • 10.20 – 10.40  Marek Zaleski (IBL PAN), Plagiat: fortunne przestępstwo?
  • 10.40 – 11.00  Magdalena Popiel (UJ), Narracje o tworzeniu, czyli „ciemność i magia”
  • 11.00 – 11.30 - dyskusja
  • 11.30 – 12.00 przerwa kawowa

OPOWIEŚCI O TWORZENIU – ROMANTYZM   (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)

  • 12.00 – 12.20 Maria Prussak (IBL PAN),  Poeta pod presją
  • 12.20 – 12.40 Michał Kuziak (UW), Juliusz Słowacki – pierwszy polski pisarz nowoczesny?
  • 12.40 – 13.00 Włodzimierz Szturc (UJ), „Ta okropna biel, która sny wróży”. O twarzy i o kartce papieru
  • 13.00 – 13.20 Jerzy Borowczyk (UAM), „I znów zaczyna […] / I co napisał, przekryślił!”. Ryszarda Wincentego Berwińskiego utwory bez końca
  • 13.20 – 14.00 dyskusja

Sekcja I    PRACOWNIE  MALARZY    (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)          

  • 16.00 – 16.20 Piotr Oczko (UJ),  Wyrazić siebie. Kobiece autoportrety z XVI i XVII wieku
  • 16.20 – 16.40 Paweł Rodak (UW), Obraz i zapis. Procesy twórcze w dziennikach malarzy                              
  • 16.40 – 17.00 Michał Haake (UAM), Jacek Malczewski jako teoretyk sztuki                           
  • 17.00 – 17.20 Paweł Bem (IBL PAN), „Sięgając pierwszej przyczyny”? Kilka uwag o wypaczeniu w prezentacji procesu twórczego.
  • 17.20 – 18.00 dyskusja             

Sekcja II    DRAMAT  PISANIA  (ul. Gołębia 16, Wydział Polonistyki UJ, sala 42)                                                              

  • 16.00 – 16.20 Olena Haleta (Lwowski Narodowy Uniwersytet im. Iwana Franki), Dramat pisania: listy i rękopisy Lesi Ukrainki jako dowód procesu twórczego                               
  • 16.20 – 16.40 Joanna Szewczyk (UJ), Pisanie stratą, pisanie straty. O autopoietyczności narracji żałobnych ostatnich lat                                 
  • 16.40 – 17.00 Klaudia Muca (UJ), Emancypacyjna historia tworzenia. Związki działań twórczych i działań na rzecz emancypacji                                 
  • 17.00 – 17.20  Anna Piniewska  (UW), „Rzeczywistość się zmienia” – autotematyczne opowieści twórców i twórczyń Teatru 21  
  • 17.20 – 18.00 dyskusja             

Dzień II   25.10.2022
PODMIOT I ŚRODOWISKO (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)

  • 9.30 – 9.50   Mateusz Antoniuk (UJ), (Somo/Topo) Narracje autopoietyczne: podmiot tworzący (jako ciało w sieci przedmiotów)
  • 9.50 – 10.10  Marta Baron-Milian (UŚ), Kolektywy Anatola Sterna
  • 10.10 – 10.30  Olga Płaszczewska (UJ), „Chez soi” albo pracownia jako klucz do twórczości w publicystyce literackiej Dwudziestolecia (przypadek Alfreda Jesionowskiego)
  • 10.30 – 10.50 Przemysław Kaniecki (UW), Maciej Sieńczyk wśród przyjaciół i wśród przedmiotów
  • 10.50 – 11.20 dyskusja
  • 11.20 – 12.00 przerwa kawowa

KLASYCY, KLASYCZKI (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)

  • 12.00 – 12.20  Adam Dziadek (UŚ), Opowieści autopoietyczne – przypadek Czesława Miłosza
  • 12.20 – 12.40  Anna Czabanowska-Wróbel (UJ), „Między komputerem, ołówkiem i maszyną do pisania…”  Adam Zagajewski o własnej twórczości  
  • 12.40 – 13.00  Marek Bernacki (ATH), Poetyki i retoryki narracji autopoietycznych Wisławy Szymborskiej - na przykładzie wybranych wierszy noblistki
  • 13.00 – 13.20 Iwona Gralewicz-Wolny (UŚ), „Wewnątrz siebie samej”. Praktyka twórcza Olgi Tokarczuk w świetle opowiadania „Szkocki miesiąc” z tomu „Gra na wielu bębenkach”   
  • 13.20 – 14.00 dyskusja

Sekcja I   U PROGU MODERNIZMU  (ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52)

  • 16.00 – 16.20    Piotr Śniedziewski (UAM), Gustave Flaubert i Louise Colet – historia nie tylko miłosna
  • 16.20 – 16.40     Lidia Kamińska (UJ), „Palą się moje ręce, wre mój mózg i głowa”. Artysta i afekty, czyli proces twórczy w poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera.                            
  • 16.40 – 17.00    Krystyna Zabawa (AI), „Poetyckie laboratorium” Maryli Wolskiej i Beaty Obertyńskiej na podstawie ich własnych opowieści o tworzeniu
  • 17.00 – 17.20     Kamil Kaczmarek (UJ),  Estetyka subtelności Karola Irzykowskiego                         
  • 17.20 – 18.00 dyskusja

Sekcja II   NA SCENIE I ZA SCENĄ  (ul. Gołębia 16, Wydział Polonistyki UJ, sala 42)

  • 16.00 – 16.20 Anastasia Nabokina (UJ), „Mitu nie zdradzajcie”. Modernistyczna koncepcja tańca w eksperymentach studia „Heptachor” we wspomnieniach jego założycielki Stefanidy Rudniewej
  • 16.20 – 16.40  Sabina Brzozowska (UO), „Teatralne autocharakterystyki” Tadeusza Rittnera (w trzech odsłonach)
  • 16.40 – 17.00  Agnieszka Budzyńska-Daca (UW), Aleksandra Łukowska (UW), Proces twórczy w improwizacji teatralnej z perspektywy retorycznej
  • 17.00 – 17.20   Magdalena Kuczaba-Flisak (UJ), O micie twórcy – pisarza, tłumacza i ilustratora (na tle kulturowej historii literatury dziecięcej)?
  • 17.20 – 18.00 dyskusja

Dzień III  26.10.2022
DWUDZIESTOWIECZNE  ROZWAŻANIA O PROCESIE TWÓRCZYM (ul. Gołębia 16, Wydział Polonistyki UJ, sala 42)

  • 9.30 – 9.50   Maciej Nowak (KUL), Zbieranie – rekonstrukcja – zrozumienie. Biografowie o własnym procesie twórczym    
  • 9.50 – 10.10  Dominika Niedźwiedź (UJ), Od niechcenia-pisarzem. Narracje autopoietyczne Boya-Żeleńskiego                           
  • 10.10 – 10.30  Joanna Gębicz (UJ), Poznać, zrozumieć wyrazić. Wypowiedzi metaliterackie Jarosława Iwaszkiewicza
  • 10.30 – 10.50 Magdalena Amroziewicz (UJ), Władysław Sebyła o swoim pisaniu
  • 10.50-11.10 Katarzyna Szewczyk-Haake (UAM), „Ubogi Pegaz”. Powojenne i poodwilżowe rozważania nad procesem twórczym w poemacie Artura Marii Swinarskiego „Chagall”
  • 11.10 – 11.40 dyskusja
  • 11.40 – 12.00 przerwa kawowa

W KRĘGU AUTOPOIESIS – DOMKNIĘCIA  (ul. Gołębia 16, Wydział Polonistyki UJ, sala 42)

  • 12.00 – 12.20   Aleksander Sroczyński (UW), Autopoietyczne opowieści Marka Marulicia
  • 12.20 – 12.40   Grzegorz Zając (UJ), Kraszewski-powieściopisarz „na ścieżce”… – tylko chciał nią pójść czy rzeczywiście poszedł
  • 12.40 – 13.00   Jan Zięba (UJ), Lem wśród poetów (Leśmian, Różewicz Baczyński, Lipska)
  • 13.00 – 13.20 Maja Jarnuszkiewicz (UJ), „A może wejść z moją książką w układy” – „Literatura” Wiktora Woroszylskiego jako opowieść o tworzeniu, a zarazem historia twórczości
  • 13.20 – 14.00 dyskusja, podsumowanie i zakończenie konferencji

Wydarzenie odbywa się w ramach Humanistycznego Konsorcjum Naukowego Wydziału Polonistyki UJ oraz Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM.

Information

Address:
ul. Gołębia 24, Collegium Novum, sala 52, Kraków
Application deadline for speakers:
30.06.2022
Added on:
30 May 2022; 18:17 (Mariola Wilczak)
Edited on:
19 October 2022; 12:55 (Piotr Bordzoł)

See also

19.06.2018

Płaszcz Konrada – spory o Niepodległą w literaturze i sztuce

Pracownicy Wydziału Filologicznego UMK Instytutu Literatury Polskiej, Zakładu Literatury Młodej Polski i Dwudziestolecia Międzywojennego mają zaszczyt zaprosić na Ogólnopolską Konferencję Naukową pt. „Płaszcz Konrada” – spory o Niepodległą w literaturze i sztuce, która odbędzie się 24-25 października 2018 roku w Toruniu.

13.03.2022

Zawiadomienie o publicznej obronie rozprawy doktorskiej – mgr Barbary Maj-Malinowskiej

Przewodnicząca Rady Naukowej Instytutu Literaturoznawstwa i Językoznawstwa oraz Rada Naukowa Instytutu Literaturoznawstwa i Językoznawstwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach informują, że w dniu 21.03.2022 r. o godz. 11:00 w Instytucie Literaturoznawstwa i Językoznawstwa, przy ulicy Uniwersyteckiej 17, w sali 70 odbędzie się publiczna obrona rozprawy doktorskiej                                                                               mgr Barbary Maj-Malinowskiej (Nie)grzeczność w akademickiej komunikacji elektronicznej

02.06.2017

Rozważna i/czy romantyczna - kobiecość na przestrzeni wieków / I Interdyscyplinarna Konferencja Doktorantów i Młodych Naukowców

Celem spotkania jest dyskusja na temat wizerunku i roli kobiety na przestrzeni wieków w ujęciu historycznym, filozoficznym, językoznawczym, literaturoznawczym i kulturoznawczym. Konferencja stanowi również doskonałą okazję do podsumowania dotychczasowego stanu badań z zakresu historii kobiet, nakreślenia nowych problemów badawczych, a także integracji środowiska przedstawicieli nauk humanistycznych zajmujących się omawianą tematyką.

16.10.2020

VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa Studentów i Doktorantów: Człowiek i natura w języku, literaturze, kulturze i sztuce współczesnej

Instytut Polonistyki i Dziennikarstwa  Uniwersytetu Rzeszowskiego  oraz Koło Naukowe Polonistów  zapraszają młodych naukowców, doktorantów i studentów na kolejną,  ogólnopolską konferencję naukową z cyklu OBSZARY POLONISTYKI 7, która odbędzie się w trybie zdalnym 26 listopada 2020 roku. Temat siódmego spotkania brzmi: Człowiek i natura w języku, literaturze, kulturze i sztuce współczesnej.

We use cookie files to make the use of our website more convenient for our users. If you do not wish cookie files to be saved on your hard drive, please change the settings of your browser. Read about our cookie policy.